Agnieszka Holland o filmie „Pokot” (wywiad). Pokazy będą też w Cinema Lumiere

"Pokot", materiały promocyjne.

Filmowa adaptacja głośnej książki Olgi Tokarczuk „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, czyli „Pokot”, na festiwalu Berlinale otrzymała Srebrnego Niedźwiedzia. Najnowszy film Agnieszki Holland już od 3 marca będzie można obejrzeć w „Cinema Lumiere” w Suwałkach.

Janina Duszejko, główna bohaterka nowego filmu Agnieszki Holland „Pokot”, to emerytowana inżynierka, miłośniczka astrologii i wegetarianka. Kiedyś budowała mosty na Bliskim Wschodzie, dziś mieszka samotnie w Sudetach. Pewnej zimowej nocy odnajduje ciało swojego sąsiada, kłusownika. Okoliczności śmierci mężczyzny są niezwykle tajemnicze, gdyż jedyne ślady, które znajdowały się wokół jego domu, to odciski racic saren. Duszejko, widząc niemoc policji, rozpoczyna własne, niekonwencjonalne śledztwo…

– Widziałam film już kilka razy i nigdy nie odbieram go tak samo. Nie jestem w stanie go ocenić, mam za mały dystans. Zresztą tak samo jest zawsze z kolejną książką – mówi o „Pokocie” Olga Tokarczuk, która współpracowała z Agnieszką Holland przy pisaniu scenariusza.

Agnieszka Holland uważa, że drugi tytuł filmu mógłby brzmieć: „To nie jest kraj dla starych kobiet”. – Postać Duszejko poprowadzi nas przez ten krajobraz, gdzie uroda natury i ludzka przyjaźń mieszają się z błotem, korupcją, okrucieństwem, głupotą i krwią. W filmie tym nie ma żadnego moralizatorstwa ani prostego morału. Konwencje się mieszają, miesza się rzeczywistość i wyobrażenie. Widz może pomyśleć, że to wszystko zrodziło się w głowie Duszejko, którą poraża alergia na światło… – dodaje Holland.

„Pokot”, materiały promocyjne.

Główną rolę w filmie gra Agnieszka Mandat. Takie role jak w „Pokocie” pojawiają się rzadko, aktorki tylko do pewnego wieku chętnie zapraszane są do udziału w produkcjach. – Takich ról dla kobiet nie ma wiele, choć zawsze mnie to dziwiło, przecież widzami są według statystyk w większości kobiety. Wydaje się, że jest wiele nurtujących je rzeczy, nad którymi chciałyby się pochylić. Film, zarówno historyczny, jak i współczesny, mógłby to umożliwić – komentuje sytuację Mandat.

Większość zdjęć „Pokotu” powstała w Kotlinie Kłodzkiej. Praca na planie w lasach i na łąkach,
w małych miasteczkach i wioskach, często w nocy, zwłaszcza w bardzo trudnych warunkach
zimowych, była dużym wyzwaniem dla aktorów i członków ekipy. Zdjęcia do filmu zrealizowano również w Czechach i w Niemczech. Produkcja nosi cechy międzynarodowej również ze względu na obsadę. Jedną z głównych ról zagrał znakomity czeski aktor Miroslav Krobot („Gorejący krzew”, „Opowieści o zwyczajnym szaleństwie”). Montażem filmu zajął się Pavel Hrdlička, który pracował wcześniej z Agnieszką Holland przy „Gorejącym krzewie” (za montaż otrzymał Czeskie Lwy). W Czechach zrealizowano efekty specjalne, zatrudniono też czeskiego „animal handlera”, który zajmował się zwierzętami występującymi w filmie. Dwie specjalne ekipy ze Słowacji i z Czech kręciły dokumentalne zdjęcia z udziałem dzikich zwierząt. Nagranie muzyki powstało w studiu w Bratysławie, w Berlinie odbył się miks muzyki.

Wywiad z Agnieszką Holland:

Kiedy po raz pierwszy zetknęła się Pani z tekstem Olgi Tokarczuk „Prowadź swój pług przez kości umarłych”? Czy od razu pojawił się pomysł na film?

Olga Tokarczuk o „Księgach Jakubowych”. Fot. arch. Niebywałe Suwałki

Od dawna śledzę twórczość Olgi i jej książki są mi bardzo bliskie. Wydawało mi się, że jej opowiadania są szalenie filmowe, ale powieści mają strukturę, która nie poddaje się adaptacji. Kiedy przeczytałam „Prowadź swój pług przez kości umarłych”, od razu pomyślałam, że właśnie ta powieść mogłaby się stać filmem, a jej bohaterka jest mi bardzo bliska. Ale byłam wtedy w trakcie jakichś produkcji i dopiero parę lat później zgłosiła się do mnie moja dawna znajoma Dorota Paciarelli z Berlina, która – po rozmowach z Olgą – namówiła mnie do podjęcia tego tematu. Myślałam, że napiszemy scenariusz w kilka tygodni, może miesięcy, tymczasem zajęło nam to dwa lata. Powieść broniła się najwyraźniej przed naszą filmową brutalnością, trzeba ją było przetłumaczyć na zupełnie inny język…

Scenariusz powstał we współpracy z autorką książki. Czy było to ułatwienie, czy też wyzwanie?

Bardzo nam się dobrze, harmonijnie pracowało. Olga jest bardzo otwarta i pokornie przyjmowała moje uwagi i pomysły. Myślę, że obie na tej współpracy skorzystałyśmy – nie tylko w perspektywie tego filmu.

Dokonała Pani nieoczywistych wyborów obsadowych. Czy znalezienie odtwórczyni głównej bohaterki było trudne? Nie ma w polskim kinie zbyt wielu podobnych ról.

„Pokot”, materiały promocyjne.

Casting trwał długo i był dla mnie ważnym etapem szukania języka tego filmu, innego od mych dotychczasowych. Szukałam równowagi między realizmem psychologicznym a stylizacją – powieść i film nieustannie mieszają konwencje i trzeba było znaleźć aktorów, którzy to czują. No, ale oczywiście kluczowa była Duszejko. Agnieszkę Mandat (którą znam jeszcze z czasów „Aktorów prowincjonalnych”, gdzie zagrała dużą rolę i cały wątek wyleciał…) próbowałam dość wcześnie. Była zdecydowanie najlepsza, ale wydała mi się zbyt młoda; zależało mi, żeby ta kobieta przeszła już „smugę cienia”.

Dłuższy czas przygotowywaliśmy się z inną aktorką, która zrezygnowała w ostatniej chwili i wtedy wróciłam do Agnieszki. Na szczęście była wolna, dwa lata, które upłynęły od zdjęć próbnych, przydały jej trochę zmarszczek i od razu, z rozbiegu, wskoczyła w tę rolę. Dziś nie mogłabym sobie wyobrazić innej Duszejko. Wszyscy aktorzy w naszym filmie dawali z siebie bardzo dużo, zdjęcia trwały prawie rok z przerwami, więc trzeba było trzymać styl.

Po raz kolejny spotkała się Pani na planie z Jolantą Dylewską, która jest autorką zdjęć do „W ciemności”. Ten film jest jednak zupełnie inny. Jakie tym razem stanęły przed Wami wyzwania?

Jola jest wyjątkową osobą i nasze temperamenty się szalenie różnią: ona jest koronczarką, skupia się na detalu, ja chcę jak najszybciej pędzić do przodu, co czasem sprawia, że między nami iskrzy. Myślę jednak, że się głęboko szanujemy i lubimy. Każda z nas daje tej drugiej coś wyjątkowego. Tutaj największym wyzwaniem była natura i pogoda, tego nie da się kontrolować, trzeba szybko reagować. Ten film był jeszcze bardziej zbiorowo realizowany niż poprzedni. Ogromny wkład reżyserski ma Kasia Adamik, a autorem dużej części zdjęć jest Rafał Paradowski, ale również Tomasz Naumiuk i Słowak Tomáš Juríček. Potem Jola długo pracowała nad wersją ostateczną. Myślę, że wszystko to się jakoś połączyło.

W „Pokocie” nie było tak wyraźnego konceptu wizualnego jak w filmie „W ciemności”. Wbrew pozorom to trudniejsze… Akcja filmu obejmuje kilka pór roku. Czy na etapie montażu zachowanie spójności i podobnej dynamiki obrazu było trudne?

Wszystko w tym filmie trwało długo i do kolejnych wersji dochodziliśmy metodą prób i błędów. Pokazywałam też różne wersje montażowe producentom i kolegom reżyserom. To mi bardzo pomogło. Potem równie długo mocowaliśmy się z konceptem muzyki.

„Pokot” porusza wiele zagadnień, które stały się dziś niezwykle aktualne. Kwestia odpowiedniego traktowania przyrody i zwierząt jest dla Pani ważna?

Coraz ważniejsza. Ten film dodatkowo otworzył we mnie nową wrażliwość na te sprawy…

Często mówi Pani, że ten film jest bardzo kobiecy. Proszę rozwinąć tę myśl.

Nie chodzi tylko o to, że główna bohaterka jest silną, wyrazistą kobietą. Ani że w kobietach widzę swoją widownię. Bo mam nadzieję, że nie tylko. Motywem i sposobem widzenia świata Duszejko jest empatia: wobec słabszych, skrzywdzonych, poniżonych, połamanych. Ona sama zna dobrze te uczucia, bo jako kobieta, i to kobieta w pewnym wieku, codziennie takiego poniżania doznaje. Ale nie skupia się na własnych krzywdach – działa dla innych; obdarza ich swoim współodczuwaniem, otwierając ich i wzmacniając. To bardzo kobiece podejście. Mężczyźni, którzy opowiadają – często bardzo pięknie – o kobietach, zwykle przedstawiają je jako ofiary. Myśmy chciały pokazać zupełnie inną bohaterkę.

„Pokot” trudno jednoznacznie określić gatunkowo. Jak Pani sama definiuje ten film?

Rzeczywiście, film – podobnie jak przedtem powieść – wymyka się gatunkowej klasyfikacji.
Ja trochę dla żartu, a trochę poważnie powiedziałam, że to jest anarchistyczny, feministyczny, ekologiczny kryminał z elementami czarnej komedii…

Materiały promocyjne.

Aby wygrać 2 pojedyncze bilety na pokaz filmu „Pokot” w Cinema Lumiere w Suwałkach (termin do wyboru), wystarczy odpowiedzieć na pytanie: Ile filmów powstało na podstawie opowiadań lub książek Olgi Tokarczuk? Odpowiedzi (wraz z imieniem i nazwiskiem) prosimy przesyłać mailem: redakcja@niebywalesuwalki.pl

Wygrywają osoby, które odpowiedzi udzielą najszybciej. Informację o zasadach odbioru biletów wyślemy zwycięzcom mailem.

KONKURS ROZSTRZYGNIĘTY!

ZOSTAW ODPOWIEDŹ