„Bączek książkowy”, czyli co nieco o książkach dla dzieci

dzieci_swiatOtwieramy nowe „okno literackie”, w którym spróbujemy przybliżyć Rodzicom i ich Dzieciom świat związany z klasyczną i współczesną prozą i poezją – literaturą dziecięcą.

Autor: ADA

Dlaczego nowy cykl nosi nazwę „Bączek książkowy”?

Dla harmonijnego rozwoju dziecka potrzebne są: ruch, zabawa, radość, swoboda, uwaga i wsparcie dorosłych, budujące poczucie bezpieczeństwa, akceptacja oraz dobre przykłady postaw, zachowań i wyborów dorosłych. Trzeba nauczyć dziecko kręcić tym „bączkiem”, czyli dostarczyć pozytywnych wrażeń, działań pobudzających emocje, wyzwalających dobre uczucia, a w ślad za nimi – pragnienie nauczenia się ich, dzielenia się nimi. Wielkie znaczenie dla osiągnięcia tego celu ma swobodny dostęp do różnego rodzaju książek. W otoczeniu dziecku zawsze muszą znajdować się książki o różnym poziomie trudności, dostosowane do wieku rozwojowego. Wybierajmy zatem te wartościowe, malowane słowem, obrazem, dźwiękiem.

Jak to zrobić?

W wykonaniu tego zadania pomoże Wam intuicja rodzicielska, obserwacja zachowania i znajomość pierwszych zainteresowań dziecka, a także programy telewizyjne (np. „Moliki książkowe”). czy portal www.przecinekikropka.pl. Na stronie pojawiło się 10 tytułów, które biorą udział w plebiscycie „Najlepsza książka dziecięca 2013 roku”. Głosowanie czytelników potrwa do 29 kwietnia 2014 roku. Ogłoszenie wyników nastąpi 22 maja 2014 roku podczas Warszawskich Targów Książki. Propozycja książki tygodnia nosi tytuł „50 prac ręcznych na wiosnę” i stanowi zbiór niezwykle kreatywnych pomysłów na ozdoby wiosenne i wielkanocne.

baczekNa półkach księgarskich znajduje się zatrzęsienie ofert wydawniczych o wątpliwej jakości treściowej i estetycznej. Co naprawdę ciekawego można przeczytać w tekstach, w których nic nie drży, nie szepcze, nie szczypie, nie szeleści, nie brzmi, nie klaszcze, nie trzeszczy, nie straszy, nie przytula, nie bucha, nie szamocze się? Czego można dowiedzieć się o świecie, w którym nie ma słońca, księżyca, ani nawet ziemi? Jak w takich warunkach uczynić wspólne lub samodzielne czytanie źródłem intelektualnej przyjemności? Wszak przyjemności dostarcza interesująca treść. Dziecko trzy-, cztery-, czy pięcioletnie jest człowiekiem rozumnym i potrafi pojąć, a nawet rozważyć poważne egzystencjalne problemy. Może być doskonałym partnerem w rozmowie, jest odkrywcą świata i praw przyrody. Jego techniczna sprawność czytania jest znikoma i nie jest ono w stanie samodzielnie prześledzić jakiegoś interesującego zdarzenia, do opowiedzenia którego potrzeba co najmniej całego zdania, a zrozumienie tego jest zbyt trudne dla naszego początkującego czytelnika.

Jak temu zaradzić?

Do kontaktu z książką należy dziecko najpierw przygotować, aby sięgnęło po nią dopiero wtedy, gdy jego sprawność czytania będzie w stanie zapewnić mu samodzielne zrozumienie treści. Innymi słowy, gdy zniknie zasłona liter, a umysłowi ukaże się sama treść. Dziecko powinno dojrzeć do samodzielnego czytania książki. Pierwsze samodzielne czytanie jest czytaniem cichym. Głośne samodzielne czytanie nie służy rozumieniu. Przyjemność nie wynika z odcyfrowania liter, lecz ze zrozumienia treści.

baczek_logoJak jest zbudowany „Bączek książkowy”?

Zawierać on będzie stałe punkty informacji, do których zaliczę:

I Refleksje: dziś – część wprowadzająca.

II Książka „zauważona” – opisy wrażeń i emocji związanych z wyborem danej książki, oraz przykłady, propozycje i możliwości wspólnych, rodzinnych zabaw.

III „Głos” książki – prezentacja „gości” w czasie głośnego czytania.

IV Konkurs czytelniczy dla dzieci z nagrodą niespodzianką – zabawy słowno-plastyczne, łamigłówki, krzyżówki i mini-sprawdzian znajomości książek.

Fot. Niebywałe Suwałki.
Fot. Niebywałe Suwałki.

II Książka „zauważona” – wyboru dokonaliśmy podczas III Międzynarodowym Targów Książki w Białymstoku. Są to propozycje z Wydawnictwa Buka – Akademii Rozwoju Wyobraźni oraz Wydawnictwa „DEBIT”.

Grzegorz Leszczyński, literaturoznawca, specjalista w dziedzinie literatury dziecięcej o książkach do słuchania Akademii Rozwoju Wyobraźni: Czytają? Nie czytają? Może… posłuchają??? Różne są drogi do książki. Jedna droga biegnie od wieczornych, „dobranockowych” czytań mamy, taty, dziadka… Inna od obrazków, które otworzyły drzwi wyobraźni. Jeszcze inna – od filmu, który zachwycił. Akademia Rozwoju Wyobraźni podpowiada jeszcze inną drogę. Poprosiła najlepszych aktorów, by przeczytali dzieciom różne piękne książki. Słuchanie rozwija wyobraźnię, oprawa muzyczna pomaga w kształceniu wrażliwości, grafika – w rozwoju myślenia plastycznego. To jest seria dla każdego ciekawego wrażeń dziecka i każdego myślącego rodzica. Posłuchajcie tych opowieści razem, wspólnie. Zobaczycie, jak wyglądał świat, gdy byliście mali. Przeżyjcie jeszcze raz dawne wzruszenia. Towarzyszcie we wzruszeniach Waszym dzieciom.

baczekI_5Danuta Wawiłow, „Rozśmieszanki, rozmyślanki, usypianki”

Książka do słuchania. Zawiera 44 wierszyki w interpretacji Jerzego i Macieja Stuhrów oraz Edyty Jungowskiej. Na uwagę zasługuje muzyka skomponowana przez Macieja Mulawę. Czas trwania – 49:45. Do zbiorku dołączona jest broszurka pt.: „Zgadnij, jaki to wierszyk?”, która może służyć utrwaleniu tytułów i wspólnym rozmowom.

Każdy wierszyk może być inspiracją do innej, ciekawej formy aktywności dziecka z dorosłymi. Np.: „Trójkątna bajka” – do manipulowania dużymi i małymi trójkątami wyciętymi z gazety, kartonu – do budowania scenografii do teatru, bądź malowania jej na dużym arkuszu szarego papieru, a potem – zabawy w „teatr”.

„Jak cesarz pije herbatę” – zabawa tematyczna przy wielkanocnym stole, wspólne parzenie i picie herbaty z filiżanek dla dorosłych, poznanie smaku różnego rodzaju herbatek owocowych.

Zwróciłam uwagę na żart, dowcip zawarty w wierszykach: „Kurze dydko”, „Daktyle”, „Niewidzialna plastelina” i innych.

Na wspólnym wiosennym spacerze pobawić się można z dzieckiem w rymowanki – zgadywanki w stylu: Hej, chłopaki i dziewczyny, układamy wspólnie rymy; o rymie wtedy mówimy, kiedy podobne słowa słyszymy. Dziecko dodaje słowo do początku zdania:

– Kto kręci nad ziemią kółka?

– To jest jaskółka.

 – Na drzewach, na słupach gniazda mają

– I bociany się nazywają.

 – Na niebie pędzą jakieś ciemne znaki, czy wiecie, kto to taki. To oczywiście…

– … ptaki.

– Po zielonej łące biegają…

– … zające.

Proponuję też zabawy badawcze, związane z jajem: jajko oddycha, budowa jajka, od jajka do ptaka. Dla dzieci obcujących na co dzień wyłącznie z kurzymi jajami, interesująca jest informacja, że różne gatunki ptaków znoszą jajka różnej wielkości (struś i koliber) i barwy (przepiórka). W czasie rozmowy warto wyjaśnić dzieciom, że zwierzęta takie jak żółw, krokodyl i wąż też składają jaja.

Ważne, aby nie skazać dziecka na wysłuchanie wszystkich wierszyków naraz.

baczekI_6Anna Czerwińska-Rydel, „Po drugiej stronie okna” (opowieść o Januszu Korczaku). Czyta Henryk Talar.

Książka do słuchania, zawierająca broszurkę informacyjną oraz 4 płyty CD o czasie trwania 4 godz. 52 min. Zwróciłam uwagę na Uchwały sejmu dziecięcego Domu Sierot oraz Kodeks sądu koleżeńskiego (dodatki znajdujące się w broszurce). W gronie rodzinnym można zainicjować zabawę tematyczną „Mały parlament” – bawimy się w posłów i senatorów. Celem tej zabawy jest wzbogacenie słownictwa dziecka i poszerzenie wiedzy o otaczającym świecie, doskonalenie umiejętności budowania dłuższych wypowiedzi oraz wprowadzenie treści związanych z nowymi pojęciami jak: debata, dyskusja, polemika, sejm, senat, marszałek, laska marszałkowska. Uzgadniamy wspólnie, że wszystkie problemy zgłoszone marszałkowi do dyskusji będą dotyczyły domu rodzinnego i będą uzasadnione. Jest to przykład dobrej zabawy wychowawczej, z wypracowaniem reguł, norm postępowania obowiązujących w naszym domu.

Zbiór „Po drugiej stronie okna” należy do serii „Mistrzowie wyobraźni”. Wydawnictwo Buka – Akademia Rozwoju Wyobraźni zaprasza na spotkanie z mistrzami wyobraźni. Kto to taki? Wszyscy ci, którzy potrafili zaczarować codzienność i dzięki swojej pasji zdobywać, odkrywać i tworzyć rzeczy, o których nie śniło się filozofom. W tej niezwykłej podróży odwiedzicie ulicę Korzenną w Gdańsku, gdzie zobaczycie przy pracy Jana Heweliusza, podążycie śladami muzyki Fryderyka Chopina, przyjrzycie się życiu niezwykłej Marii Skłodowskiej – Curie i wielu innym, którzy dzięki swej pasji zapisali się na kartach historii złotymi zgłoskami.

baczekI_1Marco Polo. Kronika podróży na wschód do krain odległych i niezbadanych, a w dziwa obfitujących. Wydawnictwo „DEBIT”, Bielsko-Biała, www.wydawnictwo-debit.pl

Piękne wydanie albumowe na sztywnych, lakierowanych kartach z dużą liczbą otwieranych okienek, kieszonek z informacjami, zakładek, map podróżniczych, innych akcesoriów do wspólnej zabawy – z rodzaju książek innowacyjnych dla starszych dzieci.

Myślę, że jest to mistrzostwo sztuki wydawniczej. Tekst i koncepcja: Paulina Kielan. Ilustracje: Jolanta Chojnacka, Karina Czernek, Agnieszka Loranc, Dorota Szoblik. Ilustracje i grafika: Mirosław Kisiel. Układ graficzny i kierownictwo artystyczne: Mariusz Kubica. Konsultacja merytoryczna: dr. Krzysztof Kowalewski.

III „Głos” książki

Fragment książki „Marco Polo” czyta Dawid Adrian Lichota.

IV Konkurs czytelniczy

Skąd pochodzi ten cytat? Prosimy o podanie tytułu zbiorku wierszy dla dzieci o Mazurach i Suwalszczyźnie i przesłanie odpowiedzi mailem: redakcja@niebywalesuwalki.pl. Podpowiedź: Autorem opracowania graficznego jest Wiesław Osewski – to jego pierwsza kolorowa książka dla dzieci.

(…) Idzie Marysia przez miasto,

szuka w księgarni bajek;

a gdy dnia już przygasa jasność,

przed skromnym domkiem przystaje.

(…) Pani Maria na dzieci

spogląda co dzień z cokołu!

Czasem wróbelek przeleci,

ludzie przechodzą wokoło. (…)

Wkrótce: „Filmowa Kolekcja Bajek” sejneńskiego „Pogranicza” oraz artykuł „Piórkiem w dzieciństwo – magia książki”.

Dodaj komentarz