Byt kształtuje świadomość? Czy świadomość kształtuje byt?

Ilustr. www.freedigitalphotos.net
Ilustr. www.freedigitalphotos.net
Ilustr. www.freedigitalphotos.net

Unia Europejska chce nałożyć na firmy obowiązek raportowania swojego zaangażowania społecznego, które ze swojej natury jest dobrowolne. Wprowadzenie takiego wymogu zwiększy biurokrację i sprowadzi CSR do fasadowych działań podejmowanych w celu spełnienia unijnych wymogów – ostrzega na Forum Obywatelskiego Rozwoju Anna Czepiel. Iwona Sak w cyklu „Od Zrównoważonego rozwoju do społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR)” odpowiada, czy te obawy są słuszne.

Autor: Iwona Sak, www.sztukarozwoju.pl

Wdrożenie propozycji PE to dążenie do obciążenia przedsiębiorstw prawnym wymogiem stosowania CSR, co stoi w sprzeczności z prawem władz spółki do decydowania o wyborze strategii biznesowej i wykorzystaniu zysków. FOR ostrzega (nr 46).

Takie stwierdzenia pojawiły się w internetowych mediach w związku z realizacją priorytetu zapisanego w unijnej strategii CSR 2011-2014, dotyczącego rozwoju procesu raportowania zrównoważonego rozwoju. Celem priorytetu jest zwiększenie transparentności działań firm europejskich, co ma, w opinii Komisji, przyczynić się do wzrostu zatrudnienia i wzrostu gospodarczego w dłuższej perspektywie czasowej.

Realizując ten zapis, w kwietniu 2013 roku, Komisja Europejska zaproponowała zmiany w dyrektywie dotyczącej rachunkowości. Wg projektu nowelizacji, europejskie firmy zobowiązane byłyby do ujawniania w swoich rocznych raportach najważniejszych informacji z punktu widzenia działalności firmy, a dotyczących przyjętej polityki, zakładanych i osiąganych wyników oraz przewidywanych ryzyk w obszarach: relacji z pracownikami, środowiska naturalne oraz ryzyka społecznego.

Nowelizacja przewiduje obowiązek prawny raportowania tych danych pozafinansowych dla wszystkich europejskich firm wykazujących roczny obrót netto w wysokości co najmniej 40 mln euro lub zatrudniających więcej niż 500 osób i ujawniających sumę aktywów na kwotę co najmniej 2o mln euro.

Raport zrównoważonego rozwoju (Sustainability Report/CSR Report) to narzędzie wspierające proces zarządzania, cenione przez menadżerów, wzmacniające wiarygodność firmy, wskazujące na transparentność działań firmy poprzez dialog z otoczeniem, pozwalające na lepsze zrozumienie jego potrzeb i zaspokojenie ich.

Wprowadzenie przez UE prawnego obowiązku raportowania w kwestii zrównoważonego rozwoju nie jest tożsame z prawnym obowiązkiem prowadzenia przez firmy działań z zakresu CSR.

Rządy Francji, Danii, Anglii, Hiszpanii wprowadziły własne przepisy nakładające na firmy obowiązek prawny raportowania zrównoważonego rozwoju:

• 2007 rok – Szwecja. Przedsiębiorstwa państwowe są zobowiązane przedstawiać raporty zrównoważonego rozwoju zgodnie ze standardami Global Reporting Initiative (GRI);

• 2009 rok – Dania. Przedsiębiorstwa są zobowiązane do ujawniania w rocznych raportach o przyjętej polityce CSR, o tym, jak ta polityka wpływa na działalność spółki, efektywności tych działań.

• 2012 – Francja. Przedsiębiorcy mają obowiązek raportowania danych pozafinansowych tj. szczegółowych wyników środowiskowych i społecznych oraz zewnętrznego audytu procesu raportowania informacji pozafinansowych.

• Począwszy od 2012 roku – Hiszpania. Przedsiębiorstwa są zobowiązane do sporządzania raportów zrównoważonego rozwoju.

• Od 2013 roku – Wielka Brytania zadeklarowała wprowadzenie obowiązku publikowania w raporcie rocznym przez spółki notowane na London Stock Exchange danych na temat wysokości emisji gazów cieplarnianych.

• 2014. Rząd indyjski planuje wprowadzić regulacje prawne w zakresie CSR.

W Polsce? W 2004 roku, w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; Dz. U. z 1994 r. Nr 121, poz. 591 ze zmianami) w Art. 49 Pkt. 3 jest już zapis, że: Sprawozdanie z działalności jednostki powinno również obejmować – o ile jest to istotne dla oceny sytuacji jednostki – wskaźniki finansowe i niefinansowe, łącznie z informacjami dotyczącymi zagadnień środowiska naturalnego i zatrudnienia, a także dodatkowe wyjaśnienia do kwot wykazanych w sprawozdaniu finansowym.

Szczegółowy wykaz elementów sprawozdania znajdują się w odpowiednich Rozporządzeniach Ministra Finansów.

Czy firmy mają obowiązek podejmować działania społecznie odpowiedzialne? Obowiązku prawnego, jako takiego, nie ma w żadnym z krajów. Są natomiast regulacje prawne, których przestrzeganie jest stosowaniem dobrych praktyk – społecznie odpowiedzialnych. W Polsce, po przystąpieniu do UE w 2004 roku, przedsiębiorstwa najbardziej odczuły wprowadzenie przepisów z zakresu ochrony środowiska. Szczególnie sankcje finansowe – często bardzo dotkliwe, jak w przypadku przekroczenia dopuszczalnego poziomu emisji zanieczyszczeń do atmosfery czy też nielegalnego demontażu pojazdów.

Firmy społecznie odpowiedzialne, realizujące strategię zrównoważonego rozwoju poprzez dobre praktyki CSR, są stabilne pomimo kryzysów. Rozwijają się. Zwiększają swoją wartość. Generują zyski. Są liderami zmian. To indeksy przedsiębiorstw uwzględniających w swej polityce cele społeczne i ekologiczne: indeksy na świecie; Respect Index.

Celem CSR jest osiągnięcie równowagi między wydajnością, zyskiem i pożytkiem społecznym. Społeczna odpowiedzialność w działaniu firmy to dobrowolne uwzględnienie aspektów społecznych i ekologicznych w codziennej aktywności operacyjnej, w tym w kontaktach z interesariuszami. Dobrowolne przyjęcie zobowiązań, które wykraczają poza wymogi obowiązujących przepisów i konwencji (które i tak musiałyby być przestrzegane), oznacza podejmowanie działań wspierających i przyczyniających się do długoterminowego rozwoju gospodarczego, jedności/spójności społecznej/ i ochrony środowiska.

CSR może być także postrzegane jako filantropia (pro publico bono), jako obowiązek prawny (wynikający z obowiązujących przepisów) lub jako własny rachunek strat i zysków firmy.  Strategia CSR jest strategią rozłożoną na lata, długoterminową.

Społeczna odpowiedzialność biznesu (CSR) jest rozumiana jako odpowiedź biznesu na zrównoważony rozwój. Oznacza, że firma społecznie odpowiedzialna ma świadomość swojego oddziaływania na otoczenie (środowisko naturalne i społeczność), bierze za nie odpowiedzialność i rozlicza się z niej.

Idea zrównoważonego rozwoju w latach 60-tych XX została ujęta w przepisy prawne UE (w tym Polsce, w randze konstytucyjnej, art. 5). Potężnym imperatywem do ustanowienia takiego prawa była chęć powstrzymania pogłębiającej się degradacji środowiska naturalnego i wyczerpywania zasobów naturalnych – spowodowanych działalnością człowieka.

Zrównoważony rozwój jest wyzwaniem XXI wieku. Innej alternatywy nie ma. Jeffrey Sachs, jeden z najważniejszych znanych ekonomistów, dyrektor Earth Institute na Columbia University, doradca Sekretarza Generalnego ONZ Ban Ki-moon’a, uważa XXI wiek za wiek zrównoważonego rozwoju.

Proponuje on, by na zrównoważony rozwój:

  • spojrzeć jak na sposób, w jaki rozumiemy świat poprzez badanie relacji pomiędzy ekonomią, polityką w zakresie ochrony środowiska, jego zasobów, kulturą i ich wpływem na dobrostan, spójność społeczną, stan środowiska naturalnego i zasobów naturalnych;
  • lub widzieć go jako sposób ochrony Ziemi przed destrukcyjną działalnością człowieka. W tym przypadku zrównoważony rozwój skłania nas do spojrzenia na dobrą jakość życia ludzkości jako zależną od ekonomicznego wzrostu, silnych więzi społecznych i trwałości środowiska naturalnego.

Profesor Jeffrey Sachs prognozuje, że zrównoważony rozwój będzie nadrzędną zasadą tworzącą politykę, ekonomię i nawet etykę w nadchodzących latach. Rządy na świecie umieściły to w samym centrum swoich planów rozwoju na lata po 2015 oku. Działania te pomogą poprowadzić świat na bezpieczniejszą i bardziej sprawiedliwą drogę. Obiecują zmierzyć się z wyzwaniami takimi jak brak wody, żywności i pracy, energia czy zmiany klimatu.

Działania społecznie odpowiedzialne są niezbędne z punktu widzenia przetrwania gatunku ludzkiego. Świadomość ludzi takich jak Jeffrey Sachs tworzy ramy prawne dla zyskownej, przyjaznej społecznie, etycznej działalności człowieka. Kształtuje warunki do działania dla tych, którzy potrzebują ram w postaci obowiązków prawnych.

Źródło:

1. “Global 500 Climate Change Report 2013”, 12 September 2013, PwC oraz CDP (dawniej: Carbon Disclosure Project)

2. http://www.edie.net/news/6/CSR-beds-in-a-an-essential-ingredient-to-business-performance-/?goback=%2Egde_112720_member_5831425401733275652#%21

3. Enduring Value

4.  A Framework for Sustainable Development

5. A life of dignity for all: accelerating progress towards the Millennium Development Goals and advancing the United Nations development agenda beyond 2015, Report of the UN Secretary General

Dodaj komentarz