Na urodzinowy wieczór Tomasa Venclovy sejneńskie „Pogranicze” zaprosiło lokalną społeczność i znamienitych gości z kraju i zagranicy w ostatnią niedzielę, 10 grudnia. W Białej Synagodze odbyły się obchody jubileuszu 80-lecia poety, laureata tytułu Człowieka Pogranicza z 2001 roku.
80-lecie poety kilka miesięcy wcześniej miało miejsce na Litwie. Przebiegło w bardzo uroczystej formie. I w Sejnach wydarzenie to nie mogło odbyć bez odpowiedniej oprawy – z odśpiewaniem „Sto lat” w dwóch językach i odczytaniem listów z życzeniami, które nadeszły od Marci Shore i Timothy’ego Snydera z uniwersytetu w Yale, Barbary Toruńczyk – red. „Zeszytów Literackich”, Ireny Grudzińskiej-Gross, która z tej okazji przygotowała specjalne „Pochwałki”. Życzenia złożył także Vaclav Stankevič, konsul Republiki Litewskiej, rezydujący w Sejnach.
Nie sposób w kilku zdaniach opisać dorobku artystycznego Tomasa Venclovy ani tym bardziej jego wkładu w budowanie przymierza na pograniczu i starań o dobre, spokojne sąsiedztwo. Jak powiedział Krzysztof Czyżewski – Ludziom Pogranicza pomniki się stawia bardzo rzadko – są niesforni w dążeniu do prawdy, uczciwości, rzetelności, sprawiają problemy. – Mamy wobec Tomasa Venclovy dług sąsiedzki. Zrobił dużo, aby na pograniczu polsko-litewskim powstał dialog pobratymców – podkreślił gospodarz wieczoru. Krzysztof Czyżewski przypomniał też, że dorobek paryskiej „Kultury” i myśli Jerzego Giedroyca oraz jego współpracowników – do tego grona należał również Tomas Venclova – jest nie do przecenienia, ponieważ w czasach pokoju łatwo zapomnieć o jego wartości, o tym, że o pokój cały czas trzeba zabiegać. Nauka na bazie doświadczenia poprzednich pokoleń – Tomasa Venclovy właśnie, czy Andrzeja Strumiłły – także obecnego podczas wieczoru w Sejnach – powinna wyznaczać drogą współczesnym.
Tego dnia sejneńska agora była miejscem, w którym wybrzmiała poezja Tomasa Venclovy i gdzie żywa była idea Wielkiego Księstwa Litewskiego. Można też było nabyć najnowszy tom wierszy poety. Rozmowę prowadzili m.in.: Beata Kalęba, Krzysztof Czyżewski i Małgorzata Sporek-Czyżewska oraz Dominik Wilczewski.
Tomas Venclova – poeta, eseista, tłumacz, badacz literatury. Urodzony w 1937 roku w Kłajpedzie. Ukończył filologię litewską na Uniwersytecie Wileńskim. Uczęszczał na seminarium Jurija Łotmana w Tartu. Dysydent, członek litewskiej Grupy Helsińskiej. Wyemigrował do USA w 1977 roku. Wykładowca literatury słowiańskiej i języka litewskiego na uniwersytecie w Yale. Jako poeta zadebiutował w 1957 roku. W roku 1972 ukazał się jego pierwszy i jedyny w sowieckiej Litwie tom wierszy pt. Znak mowy. Tłumaczył na litewski m.in. Achmatową, Cwietajewą, Szymborską, Audena, Barańczaka, Baudelaire’a, Brodskiego, Eliota, Frosta, Herberta, Jarry’ego, Joyce’a, Mandelsztama, Miłosza, Norwida, Pasternaka. W jubileuszowym wydaniu Trzech zim Czesława Miłosza ukazał się jego esej Z wierszy bałtyckich. Jego wiersze tłumaczyli na język polski: S. Barańczak oraz Cz. Miłosz, W. Woroszylski, A. Rybałko, A. Kuzborska. Laureat wielu międzynarodowych nagród. W 2000 roku wyróżniony Nagrodą Państwową Litwy. Mieszka w New Haven.
Fot. Niebywałe Suwałki
