Bank genowy roślin w młynie wodnym w Turtulu, park bioróżnorodności na uniwersyteckim kampusie czy monografie podlaskich grzybów to tylko niewielka część z działań, które zostaną zrealizowane w ramach projektu „Ochrona i przywracanie różnorodności biologicznej i krajobrazowej oraz funkcji ekosystemów na terenie województwa podlaskiego”.
Ten projekt to jedno z kluczowych przedsięwzięć unijnych w regionie, które realizowane będzie przez Samorząd Województwa Podlaskiego we współpracy z Politechniką Białostocką, Uniwersytetem w Białymstoku oraz podlaskimi parkami krajobrazowymi. W piątek, 10 stycznia 2025 r., marszałek województwa Łukasz Prokorym i wicemarszałek Wiesława Burnos podpisali umowę partnerską, rozpoczynając tym samym realizację tego programu.
Z budżetem wynoszącym 53 mln zł, z czego aż 85% tej kwoty pochodzić będzie z Funduszy Europejskich dla Podlaskiego, projekt wpisuje się w unijną perspektywę finansową 2021–2027. Marszałek Prokorym podkreślił, że województwo podlaskie, uznawane za jeden z najpiękniejszych regionów w Polsce, dysponuje cennymi zasobami przyrodniczymi, które zasługują na szczególną ochronę.
Innowacyjne inicjatywy ochrony przyrody
W ramach projektu Politechnika Białostocka planuje utworzenie „BIO4FUTURE – Podlaskiego Centrum Ochrony Różnorodności Grzybów i Roślin”, czyli banku genowego, który będzie skupiał się na ochronie roślin i grzybów. Zgodnie z planami rektor uczelni, prof. Marta Kosior-Kazberuk, projekt obejmować będzie nie tylko zbiórki genetyczne, ale także monografie dotyczące grzybów regionalnych, wystawy objazdowe oraz warsztaty edukacyjne.
Uniwersytet w Białymstoku z kolei utworzy Park Bioróżnorodności, który powstanie na 3 hektarach wokół uniwersyteckiego kampusu. Rektor UWb, prof. Mariusz Popławski, zaznaczył, że celem parku jest przywrócenie i ochrona charakterystycznych dla Podlasia gatunków roślin i zwierząt, a także stworzenie przestrzeni edukacyjnej dla mieszkańców Białegostoku.
Ochrona przyrody w podlaskich parkach krajobrazowych
Planowane są także konkretne działania na terenie parków krajobrazowych, takich jak Puszcza Knyszyńska i Suwalski Park Krajobrazowy. W Puszczy Knyszyńskiej skoncentrują się na ochronie płazów, nietoperzy, motyli oraz przeprowadzeniu badań paleoekologicznych. Dyrektor parku, Joanna Kurzawa, podkreśliła, jak ważne są te działania w kontekście utrzymania bioróżnorodności tego unikalnego obszaru.
Z kolei Suwalski Park Krajobrazowy podejmie działania mające na celu odbudowę młyna wodnego w Turtulu, gdzie powstanie Centrum Bioróżnorodności. Zgodnie z planami, gromadzone będą tam nasiona roślin, które mogą stać się rzadkie w zmieniających się warunkach klimatycznych. Dyrektor parku, Teresa Świrubska, zaznaczyła, że szczególny nacisk położony zostanie na ochronę muraw kserotermicznych i wypas owiec na tych terenach.
Ochrona bioróżnorodności w Dolinie Narwi
Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi przeznaczy część środków na kontynuację ochrony ekosystemów leśnych, łąkowych oraz wodnych, a także na działania mające na celu utrzymanie różnorodności gatunkowej w regionie. Dyrektor parku, Mariusz Sachmaciński, zaznaczył, że działania będą obejmować całe spectrum przyrodnicze, od lasów po rzeki i jeziora.
Edukacja i szerzenie wiedzy ekologicznej
Projekt nie ogranicza się jedynie do ochrony zasobów przyrody, ale także obejmuje szerokie działania edukacyjne. Partnerzy projektu planują organizację wystaw, warsztatów, szkoleń i kampanii informacyjnych, które mają na celu zwiększenie świadomości mieszkańców regionu na temat ochrony bioróżnorodności i jej znaczenia dla przyszłości Podlaskiego.
Podpisanie umowy jest dopiero początkiem realizacji projektu, a już 13 stycznia złożony zostanie wniosek o dofinansowanie strategicznego projektu. Projekt ten ma nie tylko na celu ochronę i przywrócenie bioróżnorodności w regionie, ale także pełnienie roli edukacyjnej i tworzenie fundamentów pod przyszłość ekologicznych działań w województwie podlaskim.
