Fundacja Pogranicze rozwija kolejny etap polsko-litewskiej współpracy wokół dziedzictwa dawnych gier i zabaw. Projekt „We Learn by Playing”, realizowany w ramach programu Interreg 2021–2027 i współfinansowany ze środków Unii Europejskiej, jest kontynuacją ubiegłorocznego przedsięwzięcia „Timeless Game”. Nowa odsłona projektu pogłębia wymiar społeczny i edukacyjny działań, koncentrując się na trwałej pracy z lokalną społecznością po obu stronach granicy.
W poprzednim etapie współpracy partnerzy z Polski i Litwy przeprowadzili badania historyczne, wybrali i opisali dziesięć gier funkcjonujących na pograniczu od XIV do XX wieku, opracowali ich kontekst kulturowy oraz przygotowali trójjęzyczną publikację i pierwsze prototypy. Gry wróciły do szkół i instytucji kultury jako narzędzie edukacyjne, a wspólne szkolenia dla edukatorów pokazały, że dawne formy zabawy mogą stać się nowoczesnym językiem rozmowy o historii i tożsamości.
Partnerem wiodącym po stronie litewskiej jest Lithuanian Education Museum w Kownie. Instytucja prowadzi badania nad kolejnymi historycznymi grami, opracowuje ich wersje edukacyjne i przekształca swoją siedzibę w bardziej interaktywne i dostępne centrum nauki poprzez zabawę. Modernizowany dziedziniec i przestrzenie wewnętrzne zostaną wyposażone w elementy umożliwiające wspólne granie, aktywność fizyczną i udział osób ze szczególnymi potrzebami. Projekt obejmuje również objazdowe prezentacje w różnych regionach Litwy, dzięki którym gry dotrą do szkół i lokalnych społeczności.
Po stronie polskiej działania skupiają się wokół Fundacja Pogranicze i prowadzonego przez nią Międzynarodowe Centrum Dialogu w Krasnogrudzie. W Krasnogrudzie projekt ma charakter całorocznej pracy z mieszkańcami okolicznych wsi. Od wiosny do jesieni działania rozwiną cztery ścieżki edukacyjno -artystyczne, w których dzieci, młodzież i seniorzy spotykają się regularnie, pracując w małych grupach.
Ścieżka Dźwięku i Muzyki prowadzi uczestników wstronę uważnego słuchania i pracy z głosem, inspirując się pejzażem dźwiękowym parku. W ramach Scieżki Sztuk Plastycznych powstają prace z naturalnych materiałów, nawiązujące do lokalnego rzemiosła i historii miejsca. ScieżkaPrzyrodnicza wyprowadza działania w teren, łącząc obserwację flory z twórczą aktywnością. Z kolei Scieżka „Księgi domu” tworzy przestrzeń międzypokoleniowego dialogu – seniorzy opowiadają o dawnych zabawach i codzienności pogranicza, a młodsi uczestnicy przetwarzają te historie w działania artystyczne i edukacyjne.
Gry i zabawy są tu nie tylko tematem, ale narzędziem budowania relacji. Zajęcia odbywają się na miejscu – w środowisku, w którym żyją uczestnicy – co ma szczególne znaczenie na terenach wiejskich, gdzie dostęp do stałej oferty edukacyjnej poza szkołą jest ograniczony. Regularność spotkań sprzyja budowaniu więzi i poczucia wspólnoty.
Ważnym elementem nowego etapu są również zmiany w przestrzeni parku krasnogrudzkiego. We współpracy z architektką i artystką Aleksandra Wasilkowska powstaną dwie nowe instalacje plenerowe – ścieżka z elementami rzeźbiarskimi oraz pawilon parkowy. Zostaną wykonane z naturalnych materiałów i wkomponowane w krajobraz tak, by sprzyjały swobodnej zabawie, działaniom warsztatowym i rodzinnym spotkaniom, nie naruszając przy tym struktury przyrodniczej terenu. Instalacje staną się naturalnym przedłużeniem pracy prowadzonej w pracowniach.
Projekt zakłada również zwiększenie dostępności Krasnogrudy poprzez montaż podjazdu dla wózków, tak aby osoby z niepełnosprawnościami mogły w pełni uczestniczyć w zajęciach i wydarzeniach. Działania kierowane są także do seniorów, rodzin w trudniejszej sytuacji oraz osób ze szczególnymi potrzebami – zabawa i twórczość mają tu wymiar integracyjny i wzmacniający.
Zwieńczeniem projektu będzie międzynarodowy festiwal organizowany równolegle w Polsce i na Litwie, podczas którego zaprezentowane zostaną efekty wspólnej pracy – gry, warsztaty, działania artystyczne i edukacyjne. Spotkają się mieszkańcy, partnerzy i goście z obu krajów, by wspólnie świętować to, co udało się wypracować.
„We Learn by Playing” to nie tylko projekt o dawnych grach. To długofalowa praca nad odbudową relacji międzypokoleniowych, wzmacnianiem lokalnej wspólnoty i tworzeniem trwałych mostów współpracy między Polską a Litwą – poprzez wspólne działanie, pamięć i zabawę.
Fot. Pogranicze
