Nowatorska edukacja z nagrodami. Poznaliśmy zwycięzców trzeciej edycji Nagrody Przewroty, prestiżowego wyróżnienia przyznawanego przez Centrum Nauki Kopernik za najbardziej innowacyjne inicjatywy edukacyjne. Wśród laureatów Nagrody Przewroty, którzy zmieniają oblicze polskiej nauki i kultury, znalazł się program Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza prowadzony w Ośrodku „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach, przez Bożenę Szroeder jego koordynatorkę i pomysłodawczynię, program jest triumfatorem w kategorii lokalnej.
Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza to wyjątkowy program łączący edukację z kulturą. Inicjatywa ta buduje w dzieciach i młodzieży z wielokulturowego regionu ciekawość oraz poczucie zakorzenienia. Uczestnicy, wspólnie z artystami i regionalistami, poznają historię i sztukę sąsiadów między innymi: piszą ikony, tworzą litewskie wycinanki i uczą się pieśni pogranicza. Projekt skutecznie odpowiada na wyzwania małego miasta, takie jak ograniczony dostęp do kultury rozwijając w młodych ludziach umiejętność postrzegania swojego miejsca zamieszkania jako przestrzeni wspólnoty i twórczej odpowiedzialności.
Pierwsza edycja programu Dziecięcy Uniwersytet Pogranicza miała miejsce w roku 2020. Zajęcia prowadzone są w różnych blokach tematycznych: Klasa Muzyki Miejsca, Klasa Literacka, Klasa Muzyki Klasycznej, Klasa Historii Sztuki, Klasa Teatralna, Klasa Sztuki Ludowej, Klasa Tradycji Wielokulturowych, prowadzonych przez instruktorów z zespołu Pogranicza: Bożena Szroeder, Małgorzata Sporek-Czyżewska, Stanisław Czyżewski, Michał Moniuszko, Mikołaj Pohl, Urszula Wasilewska.
Kapituła doceniła m.in. to, że „inicjatywa proponuje zmianę perspektywy w myśleniu o różnorodności, traktując ją nie jako problem do przezwyciężenia, lecz jako punkt wyjścia do działań edukacyjnych. W czasie nasilonej polaryzacji społecznej inicjatywa pokazuje, że możliwe jest budowanie wspólnoty opartej na współdziałaniu, z poszanowaniem korzeni, pamięci i wielości perspektyw. Edukacja przyjmuje tu formę praktyki odpowiedzialnego bycia razem, rozwija umiejętność dialogu, ciekawość i uważność na innych”.
Nagroda Przewroty to wyróżnienie dla projektów, w których odwaga łączy się z konsekwencją, a innowacja z odpowiedzialnością. Jak podkreślają organizatorzy, edukacja nie zmienia się dzięki hasłom, lecz dzięki realnym działaniom budującym nową jakość uczenia się w szkołach i poza nimi. Laureaci nagród głównych w kategorii ogólnopolskiej i lokalnej otrzymali autorskie statuetki oraz nagrody finansowe w wysokości 20 tysięcy złotych.
Inni laureaci III edycji W kategorii ogólnopolskiej nagrodę przyznano programowi RÓWIEŚNICY Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, który wspiera szkoły w diagnozowaniu i przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej. Ponadto przyznano Nagrodę Specjalną za wybitny wkład w rozwój edukacji i współpracę z Kopernikiem. Otrzymali ją ex aequo pionierzy nauki obywatelskiej: dr hab. Julia Pawłowska oraz dr hab. Tomasz Sulej.
