Warmia i Mazury słyną z bardzo bogatego zbioru tradycji i obyczajów, do dziś kultywowanych w przeróżnego rodzaju stowarzyszeniach kulturalnych. Dominują w nich przede wszystkim wpływy niemieckie, ukraińskie i polskie – każda ludność, która na przestrzeni wieków zamieszkiwała te tereny, zostawiła po sobie jakiś ślad.
Inspiracjami tymi przesiąknięta jest przede wszystkim smaczna kuchnia, co do dzisiaj widać na stołach Warmiaków i Mazurów. Jednak największą ostoję kultury warmińsko-mazurskiej jest dawna architektura, której oznakami są zachowane do dnia dzisiejszego znakomite zabytki i mniejsze budowle. Ku dokładnym ich poznaniu powstało wiele szlaków turystycznych, wytyczonych przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Jedną z najpopularniejszych takich tras jest Szlak Architektury Drewnianej.
Większość warmińsko-mazurskich budynków zbudowanych aż do początku XX wieku stworzona została z użyciem drewna, gdyż dostępność tego budulca była niemal nieograniczona. Z powstałych w procesie obróbki drewna drzewców stawiano niemal wszystko – począwszy od najprostszych chat i zabudowań gospodarskich, skończywszy na kościołach i cerkwiach. Warmia i Mazury to jednak rozległe tereny – architektura tego regionu nie była zatem ujednolicona. W zależności od położenia wsi lub miasta, postawione w nich budynki różniły się między sobą.
Mieszkańców północnej Warmii cechowała bowiem duża fantazja w dziedzinie architektury – znajdujące się tam budowle były zazwyczaj strojne, odróżniające się znacznie od domów niemieckich. Na Warmii południowej zaś dominowały chaty proste – większą wagę przykładano bowiem do użyteczności pomieszczenia. Budowano zatem domostwa skromne, lecz przestronne. Drewniana architektura Mazur z kolei wyróżniała się bogactwem wszelkich zdobień, zarówno w środku, jak i na zewnątrz budynku. Aby uatrakcyjnić front domu, dobudowywano do niego ganek lub strojono go podcieniami.
Warmię charakteryzuje także mnogość pozostałości po architekturze sakralnej – podróżując szlakiem, spotkać można wiele drewnianych kapliczek i samotnych krzyży znajdujących się przy drodze. Wynika to z faktu, iż tereny te należały do państwa krzyżackiego, w którym biskupi posiadali władzę zarówno duchową, jak i świecką – mogli zatem wpływać także na stawiane w tym regionie budowle. W okresie przynależności do Prus Warmia nadal kultywowała swoje katolickie tradycje, co dziś wyraża się mnogością przykładów warmińskiej drewnianej architektury sakralnej.
Trasę Szlaku Architektury Sakralnej wytyczono zgodnie z kierunkiem miast: Rychnowo – Olsztynek – Klon – Hejdyk – Zgon – Wojnowo – Ukta – Gałkowo – Kturyń – Kadzidłowo – Okartowo. W każdym z nich można zobaczyć chociażby jeden okazały przykład tych niesamowitych dawnych budowli. Do najważniejszych należą jednak: Muzeum Budownictwa Ludowego (obiekty przeniesione z terenów Warmii, Mazur, Powiśla i Pruskiej Litwy), Muzeum Mazurskie w szczycieńskim Ratuszu, 16 drewnianych domów w Zgonie czy budownictwo staroobrzędowe w Wojnowie.
Warmińsko-mazurskie obyczaje należą do najbogatszych w Polsce. Szlak Architektury drewnianej przyciągnie z pewnością wielu miłośników podróży inspirowanych dawnym budownictwem. Swoje miejsce odnaleźć tam także powinni pasjonaci ludności Warmii i Mazur oraz kultywowanych w tym regionie tradycji. O takie miejsca należy bowiem dbać i o nich pamiętać, dzięki temu przez długi czas będą jeszcze stanowiły żywą lekcję historii dla przyszłych pokoleń!
 |
Ewa Kopciewska Hotel Masuria zachęca wszystkich do odpoczynku na Mazurach, bo to prawdziwy Cud Natury. |
