Masz prawo do mediacji – pod tym hasłem w tym roku odbył się zakończony w sobotę, 22 października Tydzień Mediacji. Mimo wielu akcji propagujących mediacje, Polacy wciąż niechętnie korzystają z tych możliwości polubownego rozwiązania sporów.
Z inicjatywy Ministerstwa Sprawiedliwości od 2005 r. obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Mediacji, jednak nad Wisłą jest on przedłużony do całego tygodnia. W tym roku Tydzień Mediacji odbył się w dniach 17-22 października.
Mediatorzy działają w obszarze spraw gospodarczych, cywilnych, karnych, rodzinnych. Aby zostać mediatorem, trzeba przejść specjalny kurs, ukończyć studia podyplomowe lub studia kierunkowe, a wreszcie – uzyskać wpis na listę mediatorów w Sądzie Okręgowym.
Mediatorem od dekady jest w Suwałkach Barbara Iwona Olszewska. Jak mówi – najwięcej mediacji prowadzi w sprawach komunikacyjnych, związanych z kradzieżami i zniszczeniem mienia. Zdarzają się także spory w rodzinie, obejmujące znęcanie się fizyczne i psychiczne na bliskich. Bez względu na charakter sprawy, mediator musi mieć pewność, że obie strony wypracują za jego pośrednictwem konsensus – co nie zawsze jest możliwe, a sam proces w ich odczucia będzie poufny i bezstronny. Mediacje zwykle kończą się w momencie ustalenia charakteru zadośćuczynienia, którym jest określona kwota, która co ciekawe, nie musi i przeważnie nie jest równa stratom materialnym – zwykle zostaje podwyższona o „wartość” strat moralnych czy nawet silnych emocji. A te zwykle towarzyszą wszystkim postępowaniom. Ważnym elementem mediacji są także przeprosiny.
Z mediacji można skorzystać na każdym poziomie – zarówno na początku sprawy, w sądzie, a nawet w zakładzie penitencjarnym. Asp. szt. Piotr Tyczkowski, zastępca Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo- Śledczego Komendy Miejskiej Policji w Suwałkach podkreśla, że policjanci każdorazowo przekazują pouczenie, czyli informację o możliwości skorzystania z mediacji, zapewniając o pełnej poufności towarzyszącej temu procesowi. Tyczkowski podkreśla jednak, że świadomość i wiedza o mediacji jest wśród społeczeństwa stosunkowo niska. Wszelkie akcje informacyjne są więc niezwykle istotne. Co więcej, często pokrzywdzony nie jest zainteresowany skorzystaniem z mediacji – oczekuje kary dla sprawcy. – Dopiero gdy emocje opadną, rozważa taką możliwość, a nawet chce wycofania sprawy z policji, co jest niemożliwe – dodaje funkcjonariusz.
Przyczyn niskiej popularności stosowania mediacji w Polsce należy upatrywać między innymi w: przekonaniu sędziów o własnych zdolnościach koncyliacyjnych, nieefektywnym procesie przekazywania spraw do mediacji – braku szybkiej komunikacji z mediatorem, niekompletnymi informacjami na temat stron lub niedostatecznej informacji na temat mediatorów na stronach internetowych sądów okręgowych. Więcej: Diagnoza stanu stosowania mediacji oraz przyczyn zbyt niskiej w stosunku do oczekiwanej popularności mediacji.
Szczegóły przeprowadzenia mediacji każdorazowo uzgadniane są z mediatorem.
Ile kosztuje mediacja? (źródło: mediacja.gov.pl)
• Koszty mediacji (wynagrodzenie mediatora i zwrot wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji) obciążają strony, co do zasady w równych częściach, chyba że strony ustalą inny podział rozliczeń.
• Strona postępowania mediacyjnego może złożyć na zasadach ogólnych wniosek o zwolnienie od kosztów mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd.
• W postępowaniu mediacyjnym ze skierowania sądu, w sporach niemajątkowych oraz w sporach o prawa majątkowe, w których wartości przedmiotu sporu nie da się ustalić, wynagrodzenie mediatora wynosi 150 zł za pierwsze posiedzenie mediacyjne, a za każde kolejne – 100 zł (łącznie nie więcej niż 450 zł). Jeśli postępowanie dotyczy praw majątkowych, wynagrodzenie mediatora wynosi 1% wartości przedmiotu sporu (nie mniej niż 150 zł i nie więcej niż 2000 zł za całość postępowania mediacyjnego). Zwrotowi podlegają też wydatki mediatora poniesione w związku z przeprowadzeniem mediacji (w tym opłata za wynajem pomieszczenia do 70 zł za jedno posiedzenie oraz koszty korespondencji, w wysokości nieprzekraczającej 30 zł). Jeśli mediator jest podatnikiem zobowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług, do kosztów mediacji dolicza się podatek VAT.
• Niezależnie od wyniku sprawy, sąd może nałożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów powstałych wskutek oczywiście nieuzasadnionej odmowy udziału w mediacji.
• Jeśli dojdzie do zawarcia ugody przed rozpoczęciem rozprawy, strona otrzyma zwrot 100% opłaty sądowej, którą zapłaciła wnosząc sprawę do sądu. Jeśli do zawarcia ugody przed mediatorem dojdzie na późniejszym etapie postępowania sądowego (po rozpoczęciu rozprawy), strona otrzyma zwrot 75% opłaty sądowej.
• W przypadku mediacji pozasądowej, wysokość wynagrodzenia mediatora i zwrot jego wydatków poniesionych w związku z przeprowadzeniem mediacji wynikają z cennika ośrodka mediacyjnego lub strony uzgadniają je razem z mediatorem przed rozpoczęciem mediacji.
