Badania terenowe związane z zanikającą na Suwalszczyźnie tradycją Dni Błagalnych zakończą w listopadzie 2016 r. Krzysztof Snarski ze Stowarzyszenia „Viva Musica” i Jan Murawski z zespołu „Pogranicze”.
Celem trwającego kilka miesięcy procesu jest nie tylko odtworzenie scenariusza wydarzenia, ale też zebranie materiału, który zostanie poddany recenzji naukowej i wydany drukiem w 2017 r. – Chcemy ocalić tę tradycję od zapomnienia. Do materiału dołączone zostaną również czterogłosowe partytury wykonywanych pieśni, archiwalne fotografie – tłumaczy Krzysztof Snarski. Badania objęły miejscowości: Białobłota, Postawelek, Majdan, Becejły, Szypliszki, Przerośl, Wiżajny i Białą Wodę.
Dni krzyżowe przypadały we wspomnienie św. Marka (25 kwietnia) oraz poniedziałek, wtorek i środę przed świętem Wniebowstąpienia Pańskiego. Trwały 3 dni – śpiewy i modlitwy odbywały się w poniedziałek, wtorek i środę. W trakcie święta ludność zwracała się do Boga z prośbami o urodzaj, dobre plony. Co ciekawe, dawniej tradycja Dni Błagalnych obejmowała modlitwę i śpiew, także bez udziału duchownych. – Po mszy świętej ludność udawała się pod krzyże w parafii, odmawiając w poniedziałek modlitwy w intencji o dobry zasiew, we wtorek o uświęcenie pracy rąk ludzkich, w środę za głodujących. – tłumaczy Krzysztof Snarski. W trakcie Dni Krzyżowych śpiewano litanie do Wszystkich Świętych, Serca Jezusowego, Matki Bożej.
Początki święta wywodzą się z Francji. Biskup Vienne – Mamert w związku z klęską głodu nakazał organizację procesji o uproszenie urodzaju. Dni Krzyżowe w następnych wiekach dotarły aż do Polski. Z czasem praktyka dni błagalnych w Polsce osłabła. – Granicą kultywowania tradycji jest II wojna światowa – dodaje Snarski. Święto obchodzone jest jeszcze w okolicach Częstochowy, na Śląsku Cieszyńskim, a także w regionie białostockim. Dni Błagalne na Suwalszczyźnie spotykane są coraz rzadziej. Zespół „Pogranicze” z Szypliszk to właściwie ostatnia grupa odtwarzająca cyklicznie tradycję dni błagalnych. W maju 2016 r. uroczystości odbyły się we wsi Kupowo-Folwark (fotografie poniżej).
Zapiski na temat dni błagalnych spotykane są m.in. w Encyklopedii staropolskiej Zygmunta Glogera jako dies Rogationum lub Rogationes.
