Sobotnie spotkania w ramach „Wajda na nowo” - Agnieszka Holland, Grażyna Błęcka-Kolska, Artur Żmijewski

Sala kameralna Suwalskiego Ośrodka Kultury nie była chyba jeszcze miejscem promocji literatury, zatem podczas piątej edycji festiwalu filmowego „Wajda na nowo” takie nowe przeznaczenie zyskała. W sobotę, drugiego dnia imprezy, to właśnie w tym miejscu Katarzyna Borowiecka poprowadziła rozmowę z Agnieszką Holland. Punktem wyjścia były książki – „Notesy” Andrzeja Wajdy oraz „Holland. Biografia od nowa” Karoliny Pasternak.

23 VIII 2025, Suwałki; SOK Sala Kameralna; 5 F.F. Wajda na Nowo; „Notesy Wajdy” oraz „Holland. Biografia od Nowa”.
© 2025 Wojciech Otłowski

Choć pozycja dotycząca reżyserki zawiera w tytule słowo „biografia”, to jak wynikło z rozmowy, jest w tej książce w dużym stopniu obecna osoba autorki i także o niej sporo się dowiadujemy. Ale rzecz jasna po lekturze takiej publikacji – dodajmy niemałych rozmiarów, bo liczącej 460 stron, wydanej trzy lata temu, zatem dość aktualnej, możemy powiedzieć, że osoba Agnieszki Holland jest nam bliższa. Poznanie jej rozmaitych życiowych doświadczeń wzbogaca odbiór jej twórczości.

23 VIII 2025, Suwałki; SOK Sala Kameralna; 5 F.F. Wajda na Nowo; „Notesy Wajdy” oraz „Holland. Biografia od Nowa”. Katarzyna Borowiecka
© 2025 Wojciech Otłowski

Jak doszło do spotkania obu pań? Karolina Pasternak została zaproszona do prowadzenia przeglądu filmów Agnieszki Holland zorganizowanego przez Filmotekę Kalifornijską w Berkeley i ten tydzień rozmów zaowocował pomysłem na książkę. Jak żartowała reżyserka, autorka nie spodziewała się, że przyjdzie jej odbyć tyle podróży, ale ich efektem była nie tylko rzeczona biografia, ale i przyjaźń obu pań.

Podczas spotkania Agnieszka Holland zaprosiła przybyłych do kin – i to od razu na kilka filmów: pod koniec października na ekranach polskich kin pojawi się wyreżyserowany przez nią „Franz Kafka”, a nieco później obraz autorstwa córki reżyserki – Kasi Adamik „Zima pod znakiem Wrony” oraz „Dobry chłopiec” w reżyserii Jana Komasy, czyli brata żony siostrzeńca Agnieszki Holland. Wszystkie trzy filmy niebawem można będzie zobaczyć w Toronto, na 50. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym.

„Notesy” Andrzeja Wajdy to czterotomowa publikacja będąca wyborem z jego zapisków prowadzonych od 1942 roku do października roku 2016. Reżyser notował tam swoje przemyślenia, pisał o spotkaniach, rozmowach. Te szczere uwagi pozwalają poznać go bliżej – bo w relacjach z innymi jego kultura, styl bycia, niekonfrontacyjność – o której wspomniała Agnieszka Holland, kazały mu przemilczać pewne sprawy, by nie wprowadzać niemiłej atmosfery.

Reżyserka zapytana o jej wrażenia po lekturze „Notesów”, powiedziała, że ton mówienia Andrzeja Wajdy o niej bardzo ją wzrusza, ale zauważyła też, że opinie o jej filmach zawarte w książce są bardziej krytyczne niż to, co mówił jej wprost (tu obecna była ta niechęć do sprawienia komuś przykrości). Lecz jak się okazuje – także i co do swoich filmów miewał przekonanie, że nie są udane.

Agnieszka Holland wspomniała, jak układały się relacje z reżyserem, o współpracy nad scenariuszami (nie zawsze bardzo owocnej, choćby w odniesieniu do obrazu „Dyrygent”, bo jak zdradziła – Wajda niezbyt dobrze poruszał się w obszarze muzyki).

Przewidziano też czas na pytania od przybyłych – czytelników ciekawiły wspomnienia związane z ojcem reżyserki, czy zachęcała córkę, by poszła w jej ślady, dlaczego zdecydowała się studiować w Pradze. Zabawne i wzruszające opowieści o bliskich, intrygujące kulisy zawodu reżysera, niezrealizowane pomysły scenariuszowe – tematów było mnóstwo, zatem niedługie – bo trwające tylko godzinę spotkanie, pozwoliło poznać bliżej Agnieszkę Holland, ale i pozostawiło niedosyt, który z pewnością choć częściowo zaspokoi lektura biografii autorstwa Karoliny Pasternak.

Czas spotkania nie mógł być dłuższy, gdyż o godzinie 17.00 zaplanowano kolejne festiwalowe wydarzenie – projekcję filmu „Wyrok na Franciszka Kłosa”. W krótkim wprowadzeniu przed filmem Łukasz Maciejewski wspomniał, że obraz ten to polska odpowiedź na „Dogmę”. Na scenie towarzyszyli mu Grażyna Błęcka-Kolska, która w filmie wcieliła się w rolę żony tytułowego bohatera, a także Artur Żmijewski tym razem – dość nietypowo – obsadzony w roli szwarccharakteru.