Opera i Filharmonia Podlaska oraz Fundacja Jutropera rozpoczynają współpracę przy promocji jednego z najważniejszych wydarzeń sezonu operowego – światowej premiery opery Halka Stanisława Moniuszki we włoskiej wersji językowej. Porozumienie w tej sprawie podpisały dyrektor Opery i Filharmonii Podlaskiej prof. Violetta Bielecka i prezes Fundacji Jutropera Magdalena Sowińska.
Premiera Halki w języku włoskim, zaplanowana na 15 maja 2026 r. w Operze i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku, powstaje w reżyserii Michała Znanieckiego pod kierownictwem muzycznym Fabio Biondiego, przy współpracy dyrygenckiej Adama Banaszaka. To pierwsza w historii prezentacja Halki w tym języku – wydarzenie o międzynarodowym potencjale, które ma szansę stać się jednym z najważniejszych w europejskim życiu operowym i otworzyć twórczość Moniuszki na nową międzynarodową publiczność. Dyrektor OiFP, prof. Violetta Bielecka, podkreśla, że będzie to wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu artystycznym: – Sam Stanisław Moniuszko, powierzając tłumaczenie libretta Giuseppe Achille Bonoldiemu, żywił nadzieję, że jego dzieło zabrzmi na najważniejszych scenach operowych Europy. Zamierzenia tego nie udało się zrealizować za życia kompozytora – potrzeba było dwóch stuleci, aby ta wizja mogła się urzeczywistnić. W 2018 roku inicjatywę prezentacji Halki w wersji włoskiej podjął Narodowy Instytut Fryderyka Chopina w ramach Międzynarodowego Festiwalu Muzycznego „Chopin i jego Europa”. Utwór wykonano wówczas w wersji koncertowej, a jego interpretacja została utrwalona na płycie CD. W maju 2026 roku Opera i Filharmonia Podlaska zaprezentuje to dzieło w pełnej odsłonie scenicznej – w dwóch wersjach językowych.
Fundacja Jutropera zrealizuje zapisy zawartego porozumienia w ramach projektu 3x Halka. Women’s Perspective: Litwa, Polska, Włochy, który stanowi artystyczny dialog z tą prapremierą. Jego celem jest współczesne odczytanie dzieła Moniuszki w trzech kontekstach kulturowych – polskim, litewskim i włoskim – oraz podkreślenie uniwersalnego wymiaru opery. Centralnym elementem projektu będą międzypokoleniowe warsztaty i działania performatywne realizowane w Supraślu i Białymstoku z udziałem partnerów zagranicznych.
Reżyser prapremiery opery Halka i kurator artystyczny projektu 3xHalka, Michał Znaniecki, podkreśla ponadczasowy charakter dzieła Moniuszki: – Każda nowa interpretacja Halki jest zaproszeniem do dialogu z tradycją. Język włoski jest niezwykle muzyczny i bardzo naturalnie wpisuje się w operową ekspresję. Dzięki temu pewne emocje – zwłaszcza te najbardziej dramatyczne – nabierają większej bezpośredniości. W polskiej wersji czujemy bardzo mocno kontekst kulturowy i historyczny, natomiast w wersji włoskiej relacje między bohaterami stają się bardziej uniwersalne. To już nie jest tylko historia z Podhala czy z polskiej tradycji – to historia kobiety zdradzonej, człowieka skrzywdzonego przez społeczne podziały. Kompozytor zdawał sobie z tego sprawę chcąc wejść na rynek operowej Europy XIX wieku.
Dla Fundacji Jutropera projekt ma również ważny wymiar społeczny i edukacyjny. Jak mówi Magdalena Sowińska, prezeska fundacji: – Misją Fundacji Jutropera jest przybliżanie na pozór niedostępnego świata opery – nie tylko w salach koncertowych, ale również w przestrzeniach wspólnych. Chcemy pokazać, że opera może być miejscem spotkania pokoleń, dialogu kultur i wspólnego odkrywania dziedzictwa. Projekt 3xHalka jest właśnie takim miejscem, łączącym lokalne społeczności z europejskim obiegiem kultury.
Projekt Fundacji Jutropera realizowany jest w ramach programu Narodowego Centrum Kultury SYNERGIE. Edycja 2026. Warsztaty realizowane będą w Supraślu od 9 kwietnia do 15 maja. Finałowe happeningi odbędą się w Supraślu 16 maja. Projekt będzie także promowany wśród lokalnych społeczności w Małopolsce.
