Kadm w biżuterii, ftalany w ceracie na kuchennym stole, chrom w skórzanych rękawiczkach — Inspekcja Handlowa sprawdziła 332 partie produktów i w co siódmej znalazła przekroczenia norm. Oto co powinieneś o tym wiedzieć.
Kupujesz ceratę do kuchni, kolczyki na urodziny albo skórzane rękawiczki na zimę. Nic nie wskazuje na to, że cokolwiek jest nie tak — produkt wygląda normalnie, ma metki, stoi na półce w sklepie. A jednak w jego składzie mogą znajdować się substancje, które przy regularnym kontakcie ze skórą lub wdychaniu działają na organizm jak trucizna. Inspekcja Handlowa sprawdziła w 2025 roku 332 partie biżuterii, odzieży, wyrobów skórzanych i ceratowych. W ponad 7 proc. z nich normy chemiczne były przekroczone — niekiedy kilkadziesiąt lub kilkaset razy.
Biżuteria: metal, który się kumuluje
Kadm i ołów to metale ciężkie — raz wchłonięte przez organizm, odkładają się w tkankach i narządach przez lata. Długotrwałe narażenie wiąże się z uszkodzeniem nerek, układu nerwowego i ryzykiem nowotworów. Tymczasem znajdowały się w biżuterii dostępnej na polskich półkach — naszyjnikach, broszkach, kolczykach, klipsach.
W jednym z zakwestionowanych wyrobów stężenie kadmu wyniosło powyżej 40 000 mg/kg — przy normie 100 mg/kg. To przekroczenie o 400 razy.
Spośród 111 partii biżuterii zbadanych pod kątem kadmu i ołowiu nieprawidłowości stwierdzono w 11. W trzech przypadkach obie normy były przekroczone jednocześnie. Najwyższe odnotowane stężenie ołowiu — ponad 166 000 mg/kg — przekraczało dopuszczalny poziom 333-krotnie.
Problem dotyczy przede wszystkim biżuterii z niskich półek cenowych, często importowanej. Wygląd i cena nie mówią nic o składzie chemicznym. Szczególną ostrożność powinni zachować rodzice — dzieci wkładają ozdoby do ust, co dramatycznie zwiększa ryzyko zatrucia metalami ciężkimi.
Ceraty PVC: ftalany przy każdym posiłku
Ftalany to substancje dodawane do tworzyw sztucznych, żeby były elastyczne i miękkie. Ich problem polega na tym, że nie są trwale związane z materiałem i stopniowo się z niego uwalniają — do powietrza, na żywność, na skórę rąk. W wysokich stężeniach zaburzają gospodarkę hormonalną, a niektóre z nich są klasyfikowane jako substancje rakotwórcze.
Dopuszczalna zawartość ftalanów w produktach wynosi 0,1%. W 11 spośród 30 przebadanych partii ceratowych obrusów norma była przekroczona. Największe odnotowane stężenie wyniosło aż 5,70% — czyli 57 razy więcej niż dozwolony limit. To cerata, która leżała na stole przy każdym posiłku.
Norma dla ftalanów to 0,1%. W zakwestionowanych ceratach znajdowano ich od 3 do 57 razy więcej — w produktach sprzedawanych w popularnych sieciach i lokalnych sklepach.
Ceraty z przekroczeniami trafiały do różnych sieci i sklepów — od marketów budowlanych po lokalne spółdzielnie spożywcze. Wspólnym mianownikiem były nierzadko te same zakłady produkcyjne, których wyroby pod różnymi nazwami nie spełniały norm w wielu miejscach jednocześnie.
Skóra naturalna: alergen ukryty w dodatku
Chrom sześciowartościowy — chrom(VI) — to substancja, której nie należy mylić z chromem(III) stosowanym jako suplement. Chrom(VI) jest potencjalnie rakotwórczy i silnie uczulający. Powstaje jako produkt uboczny niewłaściwego garbowania skóry. Przy noszeniu skórzanych rękawiczek, paska czy torebki wchłania się przez skórę stopniowo i niezauważalnie.
Norma w wyrobach skórzanych wynosi 3 mg/kg. W dwóch spośród 60 skontrolowanych partii wyrobów ze skóry naturalnej limit ten był przekroczony ponad dwukrotnie — w rękawiczkach i spódnicy skórzanej dostępnych w polskich sklepach.
Co możesz zrobić?
Praktyczne wskazówki dla konsumentów
- Sprawdź, czy produkt ma dane producenta lub importera — bez nich trudno będzie dochodzić swoich praw.
- Tania biżuteria bez certyfikatów to najwyższe ryzyko kadmu i ołowiu — szczególnie uważaj przy zakupach dla dzieci.
- Zamiast ceraty PVC wybieraj obrusy z tkanin naturalnych lub materiały opisane jako wolne od ftalanów.
- Kupując wyroby skórzane, pytaj sprzedawcę o zgodność z rozporządzeniem REACH.
- Nieprawidłowości możesz zgłosić do Inspekcji Handlowej swojego województwa.
- Pełna lista skontrolowanych produktów z konkretnymi wynikami badań dostępna jest na stronie UOKiK: uokik.gov.pl
Artykuł powstał na podstawie raportu Inspekcji Handlowej i UOKiK „Chemia w produktach” 2025. Badania laboratoryjne wykonało Laboratorium UOKiK w Łodzi.











