- Reklama -

Polska przegrywa wyścig o specjalistów. Szkolnictwo zawodowe może to zmienić – i właśnie dostaje narzędzia

Za kilka lat ktoś będzie instalował panele na Twoim dachu, naprawiał pompę ciepła, programował czujniki w Twoim domu. To dziś uczeń technikum. Pytanie brzmi: czy będzie umiał? Polska szkoła zawodowa kształci przyszłych specjalistów zielonej gospodarki, ale system nie nadąża za zmianami. Z rynku pracy odejdzie nawet 2,5 miliona doświadczonych pracowników, a w samym sektorze OZE do 2030 roku pojawi się 300 tysięcy nowych miejsc pracy. Tymczasem 55% szkół zawodowych nie może znaleźć nauczycieli z aktualną wiedzą branżową, tylko 20% firm współpracuje z edukacją zawodową, a UE zakłada, że do 2030 roku 80% obywateli będzie miało podstawowe kompetencje cyfrowe. Dziś w Polsce jest ich zaledwie 44%. Fundacja Code for Green uruchamia program, który może to zmienić.

Polska od lat zmaga się z podwójną luką: cyfrową i kompetencyjną. Według najnowszych danych Eurostatu jedynie 44% Polaków w wieku 16–74 lata posiada podstawowe kompetencje cyfrowe, przy średniej unijnej wynoszącej 56%. Unia Europejska zakłada, że do 2030 roku wskaźnik ten osiągnie 80%. Polska zaczyna z pozycji o 36 punktów procentowych poniżej tego celu. To przepaść, której szkolnictwo zawodowe nie może dłużej ignorować.

Dane z rynku pracy rysują jeszcze bardziej wymagający obraz. Według prognoz do 2030 roku pokolenia Baby Boomers i Gen X opuszczą rynek pracy w liczbie od 1,5 do 2,5 miliona osób. Ich miejsce zajmie 1,4–1,5 miliona przedstawicieli pokolenia Z. Owszem, cyfrowo biegłych, ale często bez kwalifikacji zawodowych i praktycznego doświadczenia. Równolegle tylko w sektorze odnawialnych źródeł energii powstanie ok. 300 tysięcy nowych stanowisk pracy wymagających kompetencji technicznych.

44% Polaków ma podstawowe kompetencje cyfrowe (UE: 56%) – Eurostat 2023

55% szkół zawodowych miało problem z zatrudnieniem nauczyciela z aktualną wiedzą branżową – NIK 2023

20% firm deklaruje współpracę z sektorem edukacji zawodowej – FRSE 2020

~300 tys. nowych miejsc pracy powstanie w OZE do 2030 roku

23. miejsce zajmuje Polska w European Innovation Scoreboard 2025 (65,9% średniej UE)

Jednocześnie Polska zajmuje 23. pozycję wśród tzw. Emerging Innovators w europejskim rankingu innowacyjności, z wynikiem stanowiącym zaledwie 65,9% średniej unijnej. Szkoły zawodowe potrzebują modelu, który łączy kompetencje cyfrowe, zielone oraz umiejętność projektowania i wdrażania rozwiązań. Dotąd takiego modelu w Polsce nie było.

SLL-GREEN+: ODPOWIEDŹ NA SYSTEMOWĄ LUKĘ

SLL-Green+ (School Living Labs – modelowe pracownie i program edukacji w obszarze innowacji w szkolnictwie zawodowym) to ogólnopolski program edukacyjny realizowany przez Fundację Code for Green w latach 2026–2030. Fundacja, która działa od 2017 roku, wypracowała model edukacji środowiskowo-cyfrowej przetestowany w trakcie ponad 6000 godzin lekcyjnych, m.in. w 8 pracowniach Living Lab w polskich szkołach publicznych.

W 16 szkołach technicznych i branżowych, po jednej z każdego województwa, powstaną pracownie School Living Lab: zintegrowane przestrzenie do interdyscyplinarnej pracy projektowej, łączące strefę technologii, strefę przyrodniczą, strefę projektową i tzw. strefę miękką – do relaksu. Uczniowie i nauczyciele pracować będą tam nad realnymi wyzwaniami środowiskowymi swoich regionów: efektywnością energetyczną, gospodarką wodną, OZE i ochroną bioróżnorodności z użyciem technologii cyfrowych, metod design thinking i project-based learning.

Dotychczasowe projekty uczniowskie z pracowni Living Lab w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych obejmują m.in.: ławkę solarną, urządzenie monitorujące jakość powietrza wewnątrz budynku, prototyp płotu retencjonującego wodę, aplikację do monitorowania wilgotności gleby, inteligentny kosz segregujący odpady oraz grę edukacyjną o systemie kaucyjnym. Ten ostatni projekt stworzył w fundacyjnej pracowni Michał Kluk, jeden z uczniów Zespołu Szkół Politechnicznych we Wrześni, a cykl materiałów o nim i innych prototypach zrealizowała ogólnopolska telewizja.

„Chodzi nam o to, aby szkoły w swoich działaniach związanych z rozwijaniem kompetencji zielonych, cyfrowych i projektowania innowacji pracowały na lokalnych, regionalnych wyzwaniach. Szukamy szkół, które chcą współpracować z lokalnymi firmami, samorządami i odpowiadać na realne potrzeby swojego otoczenia.” – podkreśla dr Małgorzata Snarska-Nieznańska, Prezeska Zarządu Fundacji Code for Green.

CO WNOSI PROGRAM DO PRAKTYKI SZKOŁY

Program zmienia codzienną pracę szkoły na trzech poziomach:

Uczniowie uczą się projektować i wdrażać ekoinnowacje, wykorzystując autorską metodę Code for Green, polegającą na pracy w formule od diagnozy problemu, przez zbieranie danych i prototypowanie, po prezentację i ewaluację rezultatów. Rozwijają kompetencje projektowe, cyfrowe, analityczne i komunikacyjne.

Nauczyciele i dyrektorzy przechodzą cykl szkoleń i mentoringu eksperckiego w zakresie zielonej dydaktyki, metod projektowych i współpracy z otoczeniem szkoły.

Biznes i samorząd wchodzą do szkoły jako partnerzy: współtworzą tematy wyzwań, konsultują rozwiązania uczniowskie.

Nasi eksperci z uczelni wyższych wspierają kadrę mentorsko.

Fundacja finansuje wybrane projekty mikrograntami, a uczniowie sprawdzają swoje umiejętności w trakcie ogólnopolskich hackatonów.

Trwałym rezultatem jest kompletny pakiet: pracownia – program zajęć – narzędzia dydaktyczne – model współpracy z otoczeniem. Wszystkie materiały zostaną udostępnione bezpłatnie (w formule open access) jako gotowy wzorzec dla każdej szkoły zawodowej w Polsce.

Program realizowany jest w ramach European Vocational Education and Training Initiative (EVI), finansowanej przez Villum Foundation, część VELUX Foundations. Łącznie dziesięć kompleksowych działań z Polski, Czech, Słowacji i Węgier otrzymało ok. 12 mln euro na rozwój nowoczesnej edukacji zawodowej, odpowiadającej na wyzwania zielonej i cyfrowej transformacji. Są to programy przewidziane do realizacji w latach 2026–2030.

„Kształcenie zawodowe jest fundamentem europejskiej drogi ku bardziej zielonej i cyfrowej przyszłości. Wybrane projekty nie tylko rozwijają kluczowe kompetencje, ale także budują w młodych ludziach poczucie sprawczości i gotowość do współtworzenia tej zmiany.” — zauważa Nicolas Schunck, Grant Area Director, Villum Foundation.

Program realizowany jest we współpracy z uczelniami wyższymi i przedstawicielami biznesu. Nabór potrwa do 21 czerwca 2026 r.: szczegóły dostępne są na stronie internetowej Fundacji Code For Greem – https://www.cfg.edu.pl/sll-green/

Najnowsze artykuły

Pijawki energetyczne, postacie… powłoki… pasożyty. Psycholog z ludzką twarzą

Ojciec, który nie przychodzi na osiemnastkę, matka, która rani w dniu ślubu, przyjaciółka, która zdradza. Barbara Paciukanis o ludziach, którzy żywią się naszą energią.

Ślepsk Malow Suwałki zagra w Pucharze CEV. Rywalem niemiecki Helios Grizzlys Giesen

Historyczny moment dla suwalskiej siatkówki. Ślepsk Malow Suwałki po...

Delegacja z estońskiego Võru z wizytą studyjną w Suwałkach

18 i 19 listopada w Suwałkach gościła delegacja z...

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk,...

Budżet Suwałk na 2027 rok. Prawie 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje

Prawie 885 mln zł dochodów, blisko 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje. Zobacz, na co Suwałki wydadzą pieniądze w 2027 roku.
Reklama

Pozostałe artykuły

Ślepsk Malow Suwałki zagra w Pucharze CEV. Rywalem niemiecki Helios Grizzlys Giesen

Historyczny moment dla suwalskiej siatkówki. Ślepsk Malow Suwałki po raz pierwszy w historii klubu zagra w europejskich pucharach. W 1/16 finału CEV Challenge Cup...

Gmina, która przetrwa 72 godziny blackoutu. Forum „Via Carpatia Smart Resilience” na Politechnice Białostockiej

Co zrobić, gdy w gminie nagle zabraknie prądu? Jak zabezpieczyć region przed cyberatakami i jak przenosić wyniki badań z uczelnianych laboratoriów do przemysłu? O...

Delegacja z estońskiego Võru z wizytą studyjną w Suwałkach

18 i 19 listopada w Suwałkach gościła delegacja z estońskiego Võru, miasta partnerskiego Suwałk. Gościom przewodniczył zastępca burmistrza Võru Jüri Kaver. Tematem wizyty studyjnej...