- Reklama -

Arboretum Pendereckiego

Lusławice to jedna z pasji kompozytora Krzysztofa Pendereckiego. To miejsce, w którym człowiek – orkiestra odpoczywa i tworzy, ale także przestrzeń, w której już wkrótce prężnie działać będzie Europejskie Centrum Muzyki. O swoich kompozycjach, planach i występie na Festiwalu Open’er prof. Penderecki mówił w Maćkowej Rudzie, podczas spotkania w ramach XIII Letniej Filharmonii „Aukso”.

Drzewa…

Idea nie przemija, jeśli trafi na podatny grunt. W XIX wieku dwór lusławicki zamieszkiwał Jacek Malczewski, który utworzył w nim szkołę malarską dla utalentowanych dzieci. Tradycję wspierania twórczych i uzdolnionych młodych ludzi wspiera na swój sposób Krzysztof Penderecki. Z inicjatywy kompozytora wiosną 2013 roku zostanie tam otwarte Europejskie Centrum Muzyki, w którym muzycy uczyć się będą od najlepszych. Nie kompozycji rzecz jasna, ponieważ jak twierdzi Krzysztof Penderecki – tego nauczyć się nie da.

W tak niezwykłych okolicznościach przyrody nic nie jest jednak wykluczone. Dendrarium okalające lusławicki dwór to przecież wielkie natchnienie Pendereckiego. Profesor, który kolekcjonował kiedyś zegary, piece i obrazy, w swoim ogrodzie zgromadził 1700 lub nawet 1800 gatunków drzew i krzewów. Nic dziwnego, że arboretum otrzymało mino „Arka”.

… i muzyka

Kompozycje to główna płaszczyzna, po której Adam Suprynowicz prowadził uczestników spotkania z Krzysztofem Pendereckim. Galeria w Maćkowej Rudzie przez chwilę stała się miejscem wspomnień jednego z najsłynniejszym polskich twórców. Opowieść rozpoczęła się w 1959 roku, gdy młody Penderecki postanowił wygrać konkurs, by otrzymać paszport i odwiedzić Zachód. Kompozytor, który chciał mieć pewność, że nie zostanie bez nagrody w II Ogólnopolskim Konkursie dla Młodych Kompozytorów ZKP, zgłosił aż trzy utwory – „Strofy”, „Psalmy Dawida” i „Emanacje”. Uznanie jury zdobyły wszystkie. Nikt wtedy nie przypuszczał, że dwie partytury kompozytor przepisał prawą oraz lewą ręką, a w przepisaniu trzeciej wyręczył go kolega.

Następne lata to okres buntu i zmiany jakości kompozycji. – Po wojnie mieliśmy potrzebę tworzenia czegoś zupełnie nowego. Estetyka obowiązująca wówczas nie odpowiadała na tę potrzebę – wspomina Krzysztof Penderecki. Z obecnej perspektywy kompozytor ocenia, że nastąpiła wówczas destrukcja wszystkiego, czego się nauczył.

Sonoryzm, w którym kompozytor zanurzył się w kolejnych utworach, skutkował poszukiwaniem nowych brzmień, awangardowym wykorzystaniem instrumentów, co z kolei wywoływało sprzeciw muzyków orkiestrowych. Do tego doszła jeszcze kontrowersyjna tematyka („Brygada śmierci”) i inspiracje muzyką elektroniczną, by Krzysztof Penderecki szybko zyskał miano artysty przekraczającego granice.

Open’er z klasyką

Twórczość Pendereckiego młodsze pokolenie miało okazję odkryć na nowo całkiem niedawno, podczas koncertu w ramach Open’er. Kompozytor wystąpił wówczas przed kilkudziesięciotysięczną publicznością z „Aukso” – orkiestrą goszczącą obecnie na Suwalszczyźnie. Festiwal i nowe gatunki na nim prezentowane bynajmniej go nie onieśmieliły. – To mi dodało skrzydeł – wspomina i dodaje, że Open’er uzmysłowił mu, że skomponowana ponad 50 lat temu muzyka „działa na młodych ludzi”.

Współpraca prof. Pendereckiego z „Aukso” zbudowana jest na znajomości z Markiem Mosiem – dyrygentem i założycielem Orkiestry Kameralnej. Moś i Penderecki poznali się w latach 80-tych. Kontakty początkowo rzadkie, przerodziły się z czasem w coraz odwazniejsze projekty i przyjaźń. Skrupulaty dyrygent, hołdujący przekonaniu, że każde złe wykonanie utworu zostanie mu kiedyś wypomniane, uznał, iż znajomość z kompozytorem to „dobijanie się do świata, w którym zrodziła się muzyka”.

Inspiracje dziełami Krzysztof Pendereckiego zaowocowały nie tylko współpracą z „Aukso”, ale także wykorzystywaniem muzyki kompozytora w wielu filmach. Jego twórczość już wiele lat temu zainteresowała Stanleya Kubricka, który dodał ją do „Lśnienia”, a także Andrzeja Wajdę i Wojciecha Hasa, który powierzył Pendereckiemu skomponowanie muzyki do „Rękopisu znalezionego w Saragossie”.

Kompozytor, który otwarcie przyznaje, że prawie żadnego swojego utworu nie napisał na czas, będzie w poniedziałek – 30 lipca dostępny w Augustowie. Pobyt w północno-wschodniej Polsce, po prawie 40-letniej przerwie, zostanie zakończony koncertem w Bazylice Mniejszej (ul. Ks. Skorupki 6, początek godz. 20.00). W koncercie z orkiestrą wystąpi także Mariusz Pędziałek. Oboista zagrał również w Maćkowej Rudzie. Etiudą Gillesa Silvestrini, skomponowaną pod wpływem obrazu „Le ballet Espagnol”, artysta podsumował wizytę znanego kompozytora u Andrzeja Strumiłło – twórcy sztuk wizualnych.

Fot. Wojciech Otłowski – www.wojciech-otlowski.pl

Najnowsze artykuły

Pijawki energetyczne, postacie… powłoki… pasożyty. Psycholog z ludzką twarzą

Ojciec, który nie przychodzi na osiemnastkę, matka, która rani w dniu ślubu, przyjaciółka, która zdradza. Barbara Paciukanis o ludziach, którzy żywią się naszą energią.

Ślepsk Malow Suwałki zagra w Pucharze CEV. Rywalem niemiecki Helios Grizzlys Giesen

Historyczny moment dla suwalskiej siatkówki. Ślepsk Malow Suwałki po...

Delegacja z estońskiego Võru z wizytą studyjną w Suwałkach

18 i 19 listopada w Suwałkach gościła delegacja z...

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk,...

Budżet Suwałk na 2027 rok. Prawie 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje

Prawie 885 mln zł dochodów, blisko 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje. Zobacz, na co Suwałki wydadzą pieniądze w 2027 roku.
Reklama

Pozostałe artykuły

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk, odebrała 18 listopada w Los Angeles nagrodę Hollywood Music in Media Awards (HMMA). Statuetkę przyznano...

Nowy James Bond dzieli internautów. Co trzeci oceniający wpis krytykuje wybór Roberta Pattinsona

Robert Pattinson nowym agentem 007. Według Instytutu Monitorowania Mediów 31% wpisów oceniających ten wybór było krytycznych.

Jaka ma być kultura w Suwałkach do 2035 roku? Miasto pyta mieszkańców

Do 2 grudnia trwają konsultacje projektu Strategii Rozwoju Kultury Miasta Suwałki do 2030 r. Badania Ipsos pokazują: 92% mieszkańców deklaruje udział w kulturze, regularnie tylko 23%. 78% twórców ma objawy wypalenia.