- Reklama -

Cmentarzysko ożywione

Ponad pół wieku minęło od zakończenia w Szwajcarii pod Suwałkami badań wykopaliskowych prowadzonych przez dr. Jerzego Antoniewicza – pisze w przedmowie do „Szwajcarii” Jan Jaskanis. Nowa publikacja współfinansowana ze środków Muzeum Okręgowego w Suwałkach niesie ze sobą nie tylko długo oczekiwane opracowanie wyników wieloletnich badań, ale też pewną świadomość zaczątków powstania lokalnej placówki muzealnej.

„Szwajcaria. Cmentarzysko bałtyjskie kultury sudowskiej w północno-wschodniej Polsce” to publikacja naukowa, zawierająca drobiazgową analizę poszczególnych kategorii zabytków. Książka została wydana w nakładzie 400 egzemplarzy. Zawiera między innymi zdjęcia zabytków z Muzeum Okręgowego w Suwałkach, zdjęcie pierwszego szkicu sytuacyjnego cmentarzyska, wykonanego przez Antoniego Patlę, ówczesnego kierownika Muzeum PTTK w Suwałkach (z notatką naniesioną na planie przez prof. Aleksandra Kamińskiego), czy schemat planu cmentarzyska w Szwajcarii opracowanego przez Jaskanisa w 2010 roku.

Jan Jaskanis opracowaniem materiałów zgromadzonych w trakcie wykopalisk w latach 1955 – 1966 (12 letnich sezonów wykopaliskowych) zajął się na emeryturze. W swojej książce wspomina: Jak dotąd nie znalazł się nikt chętny ani w moim, ani w młodszym pokoleniu, kto zechciałby podjąć trud opracowania wyników badań archeologicznych w Szwajcarii i ukazania ich rangi na tle szerokiej problematyki badawczej nad Bałtami. Stwierdzenie „jak dotąd” należy rozumieć: „przez ponad pół wieku”. Oznacza to, że przed publikacją „Szwajcarii” wiedza na temat prowadzonych badań ograniczała się do funkcjonujących w obiegu naukowym najbardziej efektownych zabytków, nie uwzględniała w pełni kontekstu kulturowego, w jakim wystąpiły. Trud Jerzego Antoniewicza, inicjatora ekspedycji, przez dziesięciolecia pozostawał w pewnym sensie „w ukryciu”.

Warto pamiętać o tym, że eksponaty, które niebawem będziemy oglądać na wystawie stałej w Muzeum Okręgowym w Suwałkach, zaczęły trafiać do zbiorów placówki od 1958 roku. Wcześniejsze znaleziska stawały się własnością tego, kto finansował badania. – W pierwszych sezonach prace były prowadzone z pieniędzy Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie – przypomina Jerzy Brzozowski, dyrektor Muzeum Okręgowego w Suwałkach. W zbiorach suwalskiej placówki znajdują się więc eksponaty znalezione w latach 1958 – 1966.

– Dzięki Ekspedycji Jaćwieskiej Suwalszczyzna zaistniała w mediach, był to jeden z najbardziej wyraźnych elementów promocyjnych – wspomina Jerzy Brzozowski. W swoim wystąpieniu podczas promocji książki w Warszawie, dyrektor Muzeum Okręgowego zaznaczył, że na czas badań w Szwajcarii przypadł okres organizacji zaczątków suwalskiej placówki. W 1956 roku miała miejsce konferencja archeologiczna, podczas której badacze referowali wyniki badań poszczególnych stanowisk. Efektem wymiernym spotkania było powołanie Komitetu Założycielskiego Muzeum Regionalnego w Suwałkach. 1957 rok przyniósł pierwszą czasową wystawę archeologiczną w Suwałkach. W 1960 roku placówka – wówczas państwowa – została już powołana do życia. – W latach 50. zabytki zaczęły trafiać do naszego muzeum i przez lata stanowiły trzon zbiorów. Do dzisiaj są bardzo ważną częścią eksponatów – dodaje Jerzy Brzozowski.

Publikacja Jaskanisa umożliwia spojrzenie na lata badań z szerszej perspektywy. – Ważny element kulturowy ujrzał światło dzienne w postaci tej publikacji – ocenia Brzozowski, dodając, że archeolodzy nareszcie dostali dokumentację wraz z jej interpretacją. Materiał w sposób ostateczny został wprowadzony do obiegu naukowego, pozwalając ekspertom na konfrontację, naukę, krytykę, pochwały.

Jan Jaskanis być może w przyszłym roku przyjedzie do Suwałk, by wziąć udział w promocji publikacji. Jego wkład w uporządkowanie wiedzy jest nie do przecenienia, trzeba jednak pamiętać, że udział w badaniach i odkrywaniu historii Suwalszczyzny wzięły też inne osoby: wspomniany już Jerzy Antoniewicz, Marian Kaczyński, Jerzy Okulicz, Tadeusz Dzierżykraj-Rogalski, Aleksander Kamiński, Knut Olaf Falk, Dagmar Falk, a także Antoni Patla, nad którego biografią pracuje historyk Andrzej Matusiewicz. Ogromny udział w stworzenie podwalin muzealnictwa w Suwałkach miał też zmarły w tym roku Zygmunt Filipowicz.

Najnowsze artykuły

Pijawki energetyczne, postacie… powłoki… pasożyty. Psycholog z ludzką twarzą

Ojciec, który nie przychodzi na osiemnastkę, matka, która rani w dniu ślubu, przyjaciółka, która zdradza. Barbara Paciukanis o ludziach, którzy żywią się naszą energią.

Ślepsk Malow Suwałki zagra w Pucharze CEV. Rywalem niemiecki Helios Grizzlys Giesen

Historyczny moment dla suwalskiej siatkówki. Ślepsk Malow Suwałki po...

Delegacja z estońskiego Võru z wizytą studyjną w Suwałkach

18 i 19 listopada w Suwałkach gościła delegacja z...

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk,...

Budżet Suwałk na 2027 rok. Prawie 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje

Prawie 885 mln zł dochodów, blisko 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje. Zobacz, na co Suwałki wydadzą pieniądze w 2027 roku.
Reklama

Pozostałe artykuły

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk, odebrała 18 listopada w Los Angeles nagrodę Hollywood Music in Media Awards (HMMA). Statuetkę przyznano...

Nowy James Bond dzieli internautów. Co trzeci oceniający wpis krytykuje wybór Roberta Pattinsona

Robert Pattinson nowym agentem 007. Według Instytutu Monitorowania Mediów 31% wpisów oceniających ten wybór było krytycznych.

Jaka ma być kultura w Suwałkach do 2035 roku? Miasto pyta mieszkańców

Do 2 grudnia trwają konsultacje projektu Strategii Rozwoju Kultury Miasta Suwałki do 2030 r. Badania Ipsos pokazują: 92% mieszkańców deklaruje udział w kulturze, regularnie tylko 23%. 78% twórców ma objawy wypalenia.