„Requiem aeternam” w tej wersji to zapis muzyczny pieśni pogrzebowych z Suwalszczyzny, fragmentu zanikającej obrzędowości naszego regionu.
Suwalskie Stowarzyszenie „Viva Musica” w marcu podpisało umowę z Urzędem Marszałkowskim Województwa Podlaskiego na nagranie płyty „Requiem aeternam”. Wybrane nagrania to najcenniejsze pieśni pogrzebowe z Suwalszczyzny.
– Zebrane i zarejestrowane pieśni pogrzebowe z obszaru północnej Suwalszczyzny stanowią unikalny i niepowtarzalny komponent muzyczny obrzędowości pogrzebowej. Wykonywane są – w niezmienionej formie – od setek lat. Unikatowe teksty dotykają najbardziej osobistych relacji człowieka z sacrum. Są także wyjątkowym tekstem pożegnalnym zmarłego z najbliższymi i światem. Warstwa muzyczna nawiązuje do surowych form harmonicznych, notowanych już w średniowiecznych lamentach – tak o materiale pisze Krzysztof Snarski ze Stowarzyszenia „Viva Musica”, członek Suwalskiego Chóru Kameralnego.
Płyta łączy śpiew suwalski z formą akademicką. W realizacji nagrań uczestniczył chór „Viva Musica” i zespół „Pogranicze” z Szypliszk. Osoba Józefa Murawskiego jest tu nie bez znaczenia i z innych względów. Z jego inicjatywy w 1995 roku został wydany reprint „Pieśni nabożnych na święta uroczyste, podług porządku kościoła rzymskokatolickiego na cały rok zebranych” (wg wersji z 1925 r.). Z tego właśnie zbioru, którego pierwsze wydanie datowane jest na wiek XIX, wybranych zostało 12 pieśni. Za przygotowanie chóru i partytur odpowiadał Grzegorz Bogdan, zespół „Pogranicze” pracował zaś pod okiem Józefa Murawskiego. Nagrania dokonano w dawnej sali balowej Muzeum Okręgowego w Suwałkach.
Pieśni pogrzebowe, które znajdują się na płycie „Requiem aeternam”, śpiewane są we wsi Postawelek. Dlaczego to tak ważne? – W każdej wsi inaczej się je śpiewa – tłumaczy Krzysztof Snarski, dodając, że na południu województwa pieśni pogrzebowe różnić się mogą również tekstem, nie tylko muzyką.
Każda z wybranych pieśni tradycyjnych liczy około 20 zwrotek. Na potrzeby nagrania zespoły skupiły się 3-4 zwrotkach. Praca nad tym materiałem była trudna również ze względu na sferę sacrum. Pieśni pogrzebowe powinny być wykonywane w czasie zgodnym z ich przeznaczeniem. Według wierzeń śpiew w innym terminie mógł sprowadzić nieszczęście. Obrzędowość na Suwalszczyźnie sama w sobie jest tematem interesującym i złożonym. Inne pieśni śpiewano podczas pogrzebu kobiety, a inne podczas pogrzebu mężczyzny. Były one pożegnaniem zmarłego – pokojnika z rodziną, sąsiadami, dobytkiem i wsią. Ich cechą charakterystyczną jest również warstwa muzyczna – wielogłos, występujący tylko na Śląsku i na Suwalszczyźnie.
Zapis pieśni tradycyjnych to próba ocalenia choćby cząstki tradycji Suwalszczyzny, taka była też idea działania podjętego przez pomysłodawców. – Aktywnych śpiewaków pogrzebowych jest na naszym terenie coraz mniej – dodaje Krzysztof Snarski.
Pieśni pogrzebowych będzie można posłuchać na żywo podczas kilku zaplanowanych koncertów. Pierwszy z nich odbędzie się 2 listopada o godz. 18.00. Chór i zespół wystąpią w Becejłach, podczas kolejnego już tradycyjnego spotkania z modlitwą muzyką, odbywającego się od kilku lat w tym miejscu, zawsze w oktawie 1 listopada. 14 listopada koncert odbędzie się w kościele pw. Piotra i Pawła w Suwałkach.
Płyta nie będzie dostępne w regularnej sprzedaży. Osoby zainteresowanej jej otrzymaniem, a następnie wykorzystywaniem w celach naukowych lub edukacyjnych, powinny skontaktować się ze Stowarzyszeniem Viva Musica.
Lista pieśni na płycie:
1. JEZU MÓJ LITOŚCIWY
2. ACH WIELKI BOŻE
3. JEST ZDRADA W ŚWIECIE
4. ŻEGNAM CIĘ MÓJ ŚWIECIE WESOŁY
5. MARIA MAGDALENA
6. TY KTÓRAŚ PIĘKNIE
7. W IMIĘ OJCA WSZECHMOCNEGO
8. GWIAZDO JASNOŚCI
9. POWIEDZ JEZU ME KOCHANIE
10. PAMIĘTAJ CZŁOWIECZE
11. PERŁO DROGA
12. O PRZEPAŚCISTA DŁUGA WIECZNOŚCI
Fot. Chór Viva Musica i Pogranicze podczas nagrywania pieśni w Muzeum Okręgowym w Suwałkach
