Program Tarcza Wschód to największe w historii Polski przedsięwzięcie służące wzmocnieniu bezpieczeństwa wschodniej granicy Rzeczypospolitej Polskiej oraz wschodniej flanki NATO. Projekt konsekwentnie przeszedł z fazy planowania do etapu intensywnej realizacji, łącząc działania infrastrukturalne, inżynieryjne, technologiczne i legislacyjne z szeroką współpracą międzynarodową. Dotychczasowe efekty potwierdzają systematyczne zwiększanie zdolności obronnych państwa oraz odporności regionów przygranicznych.
Kontrmobilność i infrastruktura inżynieryjna
W 2025 roku, w ramach programu Tarcza Wschód, przeprowadzono inżynieryjne zabezpieczenie 60 km granicy państwowej. Obejmowało ono zarówno rozbudowę elementów linearnych na odcinku około 10 km, jak i zabezpieczenie 50 km granicy przy wykorzystaniu specjalistycznego asortymentu inżynieryjnego. Materiały te zgromadzono w 13 nowo wybudowanych składach materiałowych, umożliwiających szybkie blokowanie granicy w sytuacji zagrożenia.
Rok 2026 przyniesie wyraźną intensyfikację prac. Planowane jest zabezpieczenie ponad 200 km granicy, w tym blisko 20 km w ramach dalszej rozbudowy linearnej. Pozostałe około 180 km zostanie objęte zabezpieczeniami opartymi na zgromadzonym asortymencie inżynieryjnym.
Łącznie, do końca 2026 roku, inżynieryjnym zabezpieczeniem objętych zostanie blisko 260 km granicy, co stanowić będzie ponad 38% długości granicy na kierunku realizacji programu. Obejmie to niemal 30 km rozbudowy linearnej oraz około 230 km zabezpieczeń opartych na asortymencie inżynieryjnym, zgromadzonym w 37 składach materiałowych.
Równolegle w 2025 roku zakończono kluczowe zadania związane ze wzmocnieniem przejść granicznych – zablokowano pięć przejść, a dwanaście kolejnych (w tym dziesięć drogowych i siedem kolejowych) przygotowano do szybkiego zamknięcia.
Pozyskiwanie nieruchomości
Rozbudowa infrastruktury inżynieryjnej wymagała intensywnych działań w zakresie pozyskiwania gruntów. W 2025 roku pozyskano 38 nieruchomości, co umożliwiło rozpoczęcie prac na kluczowych odcinkach granicy.
Plany na kolejne lata są znacznie ambitniejsze. W 2026 roku zakłada się pozyskanie 150 nieruchomości w 52 lokalizacjach. Dodatkowo planowane jest przejęcie 45 działek z zasobów Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa na potrzeby rozbudowy 19 miejsc składowania. Pozostałe obiekty powstaną na terenach jednostek wojskowych zlokalizowanych wzdłuż granicy.
Istotną rolę w tym procesie odgrywa współpraca z KOWR, a także z samorządami oraz Lasami Państwowymi, które zgłaszają tereny położone w pasie do 15 km od granicy, możliwe do wykorzystania w ramach programu.
Nowe technologie i system UBM
Jednym z kluczowych elementów Tarczy Wschód jest wdrażanie nowoczesnych technologii budowlanych. W 2025 roku wojsko pozyskało dwa zestawy Ultimate Building Machine (UBM) – mobilne linie technologiczne umożliwiające produkcję stalowych elementów konstrukcyjnych bezpośrednio na miejscu budowy. Sprzęt trafił do 2. pułku inżynieryjnego w Inowrocławiu oraz 16. batalionu remontu lotnisk w Jarocinie, gdzie utworzono nowe kompanie inżynieryjne.
Po odbiorze sprzętu przeprowadzono intensywne szkolenia praktyczne, w ramach których wybudowano dwa obiekty garażowe. W 2026 roku planowana jest budowa kolejnych obiektów szkoleniowych, a następnie pierwszych garaży w technologii UBM na terenie jednostek wojsk operacyjnych.
Potencjał technologii UBM został wysoko oceniony – Szef Sztabu Generalnego WP wystąpił do MON z wnioskiem o dalszy rozwój zdolności Wojsk Inżynieryjnych oraz o rozpoczęcie procedury pozyskania kolejnych dwóch zestawów UBM. Decyzja ta pozwoliłaby znacząco przyspieszyć budowę infrastruktury wojskowej i przynieść wymierne oszczędności finansowe.
Równolegle Wojskowa Akademia Techniczna prowadziła prace nad innowacyjnymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, umożliwiającymi budowę obiektów o większych rozpiętościach oraz obiektów powłokowo-gruntowych. Opracowane rozwiązania zapewniają ochronę przed oddziaływaniem lekkich i średnich dronów oraz pocisków moździerzowych kal. 120 mm i zostaną ujęte w katalogu obiektów powtarzalnych dla systemu UBM.
Łączność i bezpieczeństwo cyfrowe
Program obejmuje również poprawę łączności na terenach przygranicznych. W 2025 roku, we współpracy z operatorami telekomunikacyjnymi i Ministerstwem Cyfryzacji, uruchomiono siedem nowych stacji bazowych BTS. Efektem jest nie tylko poprawa warunków działania sił zbrojnych, lecz także realne korzyści dla mieszkańców regionów przygranicznych.
Dzięki relokacji częstotliwości i rozbudowie potencjału radiowego operatorów planowane jest zwiększenie zasięgu sieci z 89% do 95%. W 2026 roku przewidziano budowę kolejnych kilkunastu stacji bazowych, finansowanych zarówno ze środków resortu obrony, jak i operatorów sieci.
Sprzęt wojskowy i uzbrojenie
Równolegle wzmacniane są zdolności bojowe Sił Zbrojnych RP. Agencja Uzbrojenia prowadzi prace nad pozyskaniem m.in. systemu przeciwlotniczego zdolnego do zwalczania BSP (SAN). Realizowane są także umowy dotyczące zakupu transporterów minowania narzutowego BAOBAB-K i BAOBAB-G, bezzałogowych systemów FlyEye i GLADIUS, a także środków bojowych, rozpoznawczych, łączności oraz wyposażenia indywidualnego.
Współpraca międzynarodowa
Program Tarcza Wschód wzbudza duże zainteresowanie państw sojuszniczych. Rok 2025 był okresem intensywnej współpracy międzynarodowej, obejmującej liczne wizyty delegacji wojskowych i rządowych.
Szczególnie istotna jest współpraca z państwami bałtyckimi oraz Finlandią w ramach projektu Baltic Defense Line, a także z Wielką Brytanią, Niemcami i Stanami Zjednoczonymi. Od połowy 2026 roku planowane jest włączenie wojsk sojuszniczych w rozbudowę infrastruktury inżynieryjnej na wschodniej granicy Polski.
Nakłady finansowe
Program w szerokim zakresie wykorzystuje potencjał krajowego przemysłu, angażując polskie przedsiębiorstwa oraz rozwijając kompetencje technologiczne. W 2025 roku na realizację programu przeznaczono ponad 870 mln zł ze środków resortu obrony (w formie zobowiązań umownych), bez uwzględnienia funduszy unijnych.
Na rok 2026 planowane są wydatki rzędu 500 mln zł. Polska oczekuje również na decyzję Unii Europejskiej dotyczącą instrumentu SAFE – spośród 139 zgłoszonych projektów aż 26 dotyczy programu Tarcza Wschód.
Ramy prawne i ochrona ludności
Kluczowym impulsem dla realizacji programu było wejście w życie w 2025 roku specustawy o inwestycjach w obronność, która znacząco uprościła procedury inwestycyjne. W 2026 roku planowane jest pełne wdrożenie przepisów, w tym opracowanie wykazu kluczowych inwestycji obronnych.
Tarcza Wschód wpisuje się także w zadania państwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej. MON przeznacza na ten cel corocznie 0,15% PKB, czyli ponad 5 mld zł. Program obejmuje m.in. rozwój zabezpieczenia medycznego, w tym szpitale polowe i rozwiązania modułowe, zintegrowane z systemem ochrony ludności.
Zielona Tarcza Wschód
Integralną częścią programu jest Zielona Tarcza Wschód, zakładająca wykorzystanie środowiska naturalnego jako elementu wsparcia zdolności obronnych. We współpracy z resortem klimatu realizowane są projekty odtwarzania torfowisk, bagien i mokradeł na obszarach o znaczeniu operacyjnym. Działania te łączą cele obronne i środowiskowe, wzmacniając odporność państwa przy poszanowaniu przyrody. Na ich realizację w najbliższych latach przewidziano około 120 mln zł.
Płk Marek Pietrzak
