- Reklama -

Sztukę kontempluj pod nagim biustem

Gdy w Suwalskim Ośrodku Kultury usunięto wystawę plakatu Jacka Staniszewskiego i instalację z chlebem, pojawiły się argumenty, że patio obiektu, którędy przechodzą m.in. dzieci i młodzież, nie jest dobrym miejscem, by prezentować „takie ekspozycje”. Okazuje się, że jest za to znakomitym miejscem, by pokazywać nagi biust i wnętrzności. Skąd ta niekonsekwencja?

Autor: Iwona Danilewicz

Co wolno i komu?

W piątek, 9 grudnia w Suwalskim Ośrodku Kultury – w patio właśnie – została otwarta wystawa Andrzeja Strumiłły – „Teatralia”. Ekspozycja ma być czynna do 20 stycznia 2017 roku. Czy tak będzie, przekonamy się. Pierwsze głosy niezadowolenia już się pojawiły. W centralnym punkcie patio znajduje się nagi biust Irydy – kukły, która „zagrała” w sztuce „Ptaki” Arystofanesa – w Teatrze Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku. Tak na marginesie, za nagi biust – tyle że aktorki w sztuce „Sońka” – teatrowi już się oberwało. Więcej: Białostocki spektakl wywołał w Indiach burzę. Spalono plakaty i podpalono bramę.

Wróćmy jednak do tematu. Według informacji SOK – wystawa ma być podróżą za kulisy teatru i do pracowni scenografa. „Teatralia” to prezentacja najciekawszych projektów, rysunków , plakatów i fotografii dokumentujących oprawę scenograficzną spektakli teatralnych. Ich autorem jest Andrzej Strumiłło, artysta związany z Suwalszczyzną. W mieście znajduje się galeria jego imienia – Centrum Sztuki Współczesnej. Co więcej, rok 2017 ma być Rokiem Andrzeja Strumiłły w całym województwie podlaskim.

Czyżby zmieniły się standardy obcowania ze sztuką? Czy to liberalizacja obyczajów? Odtąd, co Sejmik postanowił, to rzecz święta? Nagi biust i wnętrzności kukły Prometeusza widać nie rażą tak bardzo jak chleb w śmietniku i plakaty Jacka Staniszewskiego. Czyżby Strumille udało się zerwać przyciasny gorset cenzury, który „dusił” suwalską kulturę? Bynajmniej – ale to moje zdanie.

Odpowiedź na pytanie o granice wolności artystycznego wyrazu czy też ludzi, którzy mają więcej wolności niż inni, nie jest proste. Być może nie o Strumiłłę trzeba pytać w tym przypadku, tylko o jakość propozycji kulturalnych w Suwałkach i o pomysł na kulturę w mieście. Nie trzeba Filipa Springera, by zauważyć, że dyskusja o kulturze w Suwałkach nie istnieje.

Bądź co bądź – na kulturę, nie tylko w SOK-u – mamy przecież Muzeum Okręgowe i Bibliotekę Publiczną – z budżetu miasta wydatkowana jest kwota 12-14 milionów złotych w skali roku. Pieniądze te służą nie tylko tworzeniu propozycji programowych, wydawane są na pensje pracowników i utrzymanie obiektów. Warto zadać sobie kolejne pytanie – czy dzięki tym kilkunastu milionom złotych Suwałki faktycznie stały się miejscem rozpoznawalnym na mapie polskiej kultury i sztuki? Suwałki Blues Festival, organizowany jest raz w roku, a co z pozostałymi 11 miesiącami?

Rok 2017 – rok Andrzeja Strumiłły, który już niebawem zacznie obowiązywać – może być znakomitym początkiem dyskusji o kulturze w mieście. To wręcz doskonały moment, by zastanowić się, dlaczego mamy Młodzieżową Radę Miasta, Radę Seniorów, ale nie Radę Kultury.

Ten nowy początek suwalskiej kultury zapowiadany był już rok temu – gdy opracowany został raport „NOWE KIERUNKI, NOWE DROGOWSKAZY. WSPÓŁCZESNA KONDYCJA KULTURY W SUWAŁKACH”.

Raport opłacony został ze środków z budżetu miasta. Respondenci w liczbie ponad 300 osób (na 70 tysięcy mieszkańców) wskazywali wybrane obszary, które ich zdaniem powinny ulec poprawie. Czy zaszły zmiany? Owszem. Niektóre od razu da się zauważyć – tzw. „ambitny” teatr w Suwałkach gości wyłącznie przy okazji festiwali teatralnych – „Wigraszka” i trwającego w tej chwili przeglądu dla monodramistów „O Złotą Podkowę Pegaza”. Sztuk w ramach cyklu „Teatr Polska” już u nas nie ma – były za drogie i nie cieszyły się zainteresowaniem. Bo sala zawsze musi pękać w szwach. SOK zaoszczędził, gdy zrezygnował z udziału w TP – również na jakości propozycji teatralnych.

Do Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego w Suwałkach skierowałam pytania – jedno z nich dotyczyło oferty teatralnej w mieście. Z otrzymanej odpowiedzi wnioskuję, że widzowie z Suwałk i Suwalszczyzny, ostatniej nadziei mogą upatrywać w instruktorkach Suwalskiego Ośrodka Kultury, które prowadzą amatorskie grupy teatralnej – dla dzieci, młodzieży i dorosłych. W tym miejscu kierują słowa uznania dotyczące pracy p. Joanny Łupinowicz, p. Jolanty Hinc–Mackiewicz, p. Mirosławy Krymskiej oraz p. Grażyny Filipowicz-Karp, które opiekują się czternastoma zespołami teatralnymi. Gdyby nie one, w programie SOK-u, instytucji, która otrzymuje najwięcej pieniędzy na działalność w zakresie kultury, znalazłyby się chyba wyłącznie takie hity jak kolejne części “Klimakterium” oraz spektakle z udziałem aktorów serialowych. Owszem, propozycje komercyjne stanowią stały fragment oferty kulturalnej – niestety, w Suwałkach dominują. Twierdzenie, że teatr amatorski może przejąć cały ciężar oczekiwań widzów, jest – moim zdaniem – niepokojące. A w tym kierunku zmierzamy. Teraz pewnie niektórzy pomyślą – ale przecież będzie Krystyna Janda. – Ale przecież to jeden spektakl i czy na pewno przez to czyni z SOK-u prężnie działający ośrodek kultury.

Suwalski Ośrodek Kultury nie jest instytucją teatralną, ale domem kultury. Zgodnie ze swoimi założeniami programowymi prowadzi działalność w zakresie upowszechniania kultury i edukacji kulturalnej. Nie jest profesjonalnym teatrem. Teatr jednak gości na deskach SOK. Doświadczenie pokazuje, że spektakle ambitne i wymagające, znajdują odbiorcę, ale jest to odbiorca nieliczny. Na dwa spektakle w ramach „Teatr Polska” w 2015 r. przyszło łącznie 468 osób, w tym spektakl „Męczennicy” Grzegorza Jarzyny zgromadził liczną, jak na suwalskie standardy, publiczność – było to 315 osób.

To fragment odpowiedzi, jaką otrzymałam od przedstawicieli Urzędu Miasta w Suwałkach. W dalszej części znalazła się informacja, że prowadzeniem teatralnej sceny impresaryjnej w SOK zajmuje się p. Mirosława Krymska. Instruktorka, która pracuje z dziećmi i młodzieżą, odpowiada również za „ściąganie” do Suwałk teatrów. Nie wiem dlaczego, ale gdy przeczytałam to zdanie, pomyślałam o stachanowcach i wyrabianiu 1400 procent normy.

Próbowałam dowiedzieć się, kto w SOK odpowiada za konstruowanie profesjonalnej oferty programowej. Konkretnej odpowiedzi nie otrzymałam. Oficjalnie dyrektor deleguje obowiązki – zgodnie ze strukturą organizacyjną instytucji. Co z tego wynika? Czyżby w tak dużym ośrodku, zatrudniającym około 100 osób (na etatach i umowach – szczegóły: Rok reorganizacji. Jak przebiegało „uwalnianie stanowisk”?) nie było działu analizującego  i wybierającego oferty artystów?

Martwi mnie też inna kwestia. Jak można wyczytać z repertuaru Suwalskiego Ośrodka Kultury – tam niemal codziennie się coś dzieje. Od dłuższego czasu podsuwam znajomym i nieznajomym ulotki z pytaniem o to, co ich zainteresowało i na co by poszli. Starsi coś wyszukują. Młodzież kręci nosem i wzrusza ramionami. Może zamiast na ilość, warto postawić na jakość?

Na koniec wrócę do pytania postawionego na początku – dlaczego nagie piersi i wnętrzności są sztuką o większej wartości, mniej rażą odbiorcę niż pocałunek z plakatu Jacka Staniszewskiego lub instalacja chlebowa, która miała zwrócić uwagę na problem marnowania żywności – przede wszystkim podczas świąt? Chciałabym wierzyć, że to jednak nie hipokryzja.

Więcej: Od chleba i krzyża – wara! Do Suwałk cichaczem wróciła cenzura oraz Bez chleba, bez finezji.

Fot. Niebywałe Suwałki – Marcin Tylenda oraz Wojciech Otłowski – www.wojciech-otlowski.pl

Najnowsze artykuły

Pijawki energetyczne, postacie… powłoki… pasożyty. Psycholog z ludzką twarzą

Ojciec, który nie przychodzi na osiemnastkę, matka, która rani w dniu ślubu, przyjaciółka, która zdradza. Barbara Paciukanis o ludziach, którzy żywią się naszą energią.

Ślepsk Malow Suwałki zagra w Pucharze CEV. Rywalem niemiecki Helios Grizzlys Giesen

Historyczny moment dla suwalskiej siatkówki. Ślepsk Malow Suwałki po...

Delegacja z estońskiego Võru z wizytą studyjną w Suwałkach

18 i 19 listopada w Suwałkach gościła delegacja z...

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk,...

Budżet Suwałk na 2027 rok. Prawie 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje

Prawie 885 mln zł dochodów, blisko 910 mln zł wydatków i 144,7 mln zł na inwestycje. Zobacz, na co Suwałki wydadzą pieniądze w 2027 roku.
Reklama

Pozostałe artykuły

Suwalczanka Magdalena Sowul z nagrodą Hollywood Music in Media Awards

Magdalena Sowul, kompozytorka, producentka i wokalistka pochodząca z Suwałk, odebrała 18 listopada w Los Angeles nagrodę Hollywood Music in Media Awards (HMMA). Statuetkę przyznano...

Nowy James Bond dzieli internautów. Co trzeci oceniający wpis krytykuje wybór Roberta Pattinsona

Robert Pattinson nowym agentem 007. Według Instytutu Monitorowania Mediów 31% wpisów oceniających ten wybór było krytycznych.

Jaka ma być kultura w Suwałkach do 2035 roku? Miasto pyta mieszkańców

Do 2 grudnia trwają konsultacje projektu Strategii Rozwoju Kultury Miasta Suwałki do 2030 r. Badania Ipsos pokazują: 92% mieszkańców deklaruje udział w kulturze, regularnie tylko 23%. 78% twórców ma objawy wypalenia.