Drewniane ptaki, które narodziły się w małym kuchennym kąciku w Krzywem, od lat fruwają znacznie dalej niż po Suwalszczyźnie. Trafiły do muzeów, prywatnych domów, a nawet – jak głosi jedna z historii – na dwór królewski w Wielkiej Brytanii. Teraz ich opowieść została zamknięta w albumie „Podniebni druhowie. Ptaki Antoniego Kurzyna”, którego autorem jest dr Krzysztof Snarski. Promocja publikacji połączona ze spotkaniem autorskim odbędzie się 16 stycznia 2026 roku o godz. 17.00 w świetlicy w Krzywem.
Album jest kolejnym etapem pracy Krzysztofa Snarskiego, kustosza z Muzeum Okręgowego w Suwałkach nad dokumentowaniem i popularyzowaniem twórczości najwybitniejszych artystów ludowych Suwalszczyzny. Po publikacji poświęconej Józefowi Nalbachowi, rzeźbiarzowi z Lipowego, przyszedł czas na Antoniego Kurzyna – postać wyjątkową zarówno ze względu na biografię, jak i niepowtarzalny styl.
Kurzyn, związany całe życie z Krzywem koło Suwałk, tworzył drewniane ptaki, które na pierwszy rzut oka wydają się proste, a w rzeczywistości są dziełami niezwykle osobistymi i niemożliwymi do powtórzenia. Charakterystyczne, misternie zaplatane pióra skrzydeł stały się jego znakiem rozpoznawczym. Jak wspominał sam artysta, impuls do późniejszej twórczości miał swoje źródło w dramatycznych wydarzeniach z czasów wojny. To wtedy, po potajemnej pomocy jeńcom wojennym, otrzymał w podziękowaniu małego drewnianego ptaszka – przedmiot, który wiele lat później stał się symbolicznym początkiem jego własnej drogi twórczej.
Ptaki Antoniego Kurzyna powstawały z mokrej sosny – drewna rzadko wybieranego przez rzeźbiarzy, trudnego, ale plastycznego. Obrabiał je zwykłym kuchennym nożem, a jego warsztatem był kącik w domowej kuchni. Początkowo ptaki były malowane, później artysta coraz częściej pozostawiał naturalną strukturę drewna, jedynie ją zabezpieczając. Widoczne słoje stały się integralną częścią formy.
Twórczość Kurzyna została dostrzeżona już w połowie lat 70. XX wieku. Muzeum Okręgowe w Suwałkach zgromadziło ponad 40 jego prac, tworząc swoistą „drewnianą wolierę” pokazującą pełne spektrum artystycznej drogi rzeźbiarza. Jego ptaki znajdują się również w zbiorach muzeów w Białymstoku i Węgorzewie. Wiele z nich pozostało jednak w rękach prywatnych – zawsze ludzi, których artysta znał osobiście. Kurzyn nie tworzył „na zapas”. Każdy ptak miał adresata: jaskółki i sroki na chrzciny, bociany na wesela, drobne formy jako osobiste podarunki.
Album prezentuje 123 rzeźby, choć – jak podkreśla autor – to zaledwie część całego dorobku. Udało się dotrzeć do informacji o co najmniej 156 pracach, a wiele z nich, opatrzonych dawną pieczątką „zwolnione z obsługi celnej”, do dziś może znajdować się gdzieś za granicą – we Francji, w Niemczech, a może jeszcze dalej.
Spotkanie w Krzywem będzie okazją nie tylko do rozmowy o samej publikacji, ale także o niezwykłych losach ptaków Antoniego Kurzyna i ludziach, którzy przez nie byli z nim związani. Każdy uczestnik wydarzenia otrzyma album bezpłatnie. Jak mówi Krzysztof Snarski – to zaproszenie, by zajrzeć do świata, w którym nawet zimą można poczuć, że wiosna jest już tuż za zakrętem. Spotkanie odbędzie się w piątek, 16 stycznia 2026 roku o godzinie 17.00 w świetlicy w Krzywem.
Publikacja mogła powstać dzięki współpracy i wsparciu m.in. wójta gminy Suwałki Krzysztofa Gwaja oraz Anety Perkowskiej, dyrektor Ośrodka Czytelnictwa i Kultury Gminy Suwałki.
Fragment publikacji:
Wprost niewiarygodną, ale jak najbardziej prawdziwą jest opowieść o wędrówce ptaków Kurzyna bardzo daleko, bo aż na dwór królewski w Wielkiej Brytanii. Gdy w 1996 roku królowa angielska Elżbieta II wraz z małżonkiem – księciem Filipem składała wizytę w Polsce, wydarzyło się coś niezwykłego. Zaprzyjaźniony z suwalskim artystą warszawski ornitolog przekazał w darze księciu Filipowi jedną z rzeźb Kurzyna. Ślad tego wydarzenia pozostał w pamięci rodziny Kurzynów, utrwalony dodatkowo na fotografii, którą z wielką troską córka przechowuje w rodzinnym domu w Krzywem.
Dzięki uprzejmości autora publikacji, w naszym konkursie można wygrać 1 egzemplarz albumu Podniebni druhowie (jeszcze przed oficjalną prezentacją). Wystarczy wysłać do nas jak najszybciej maila: redakcja@niebywalesuwalki.pl z odpowiedzią na pytanie: Wymień nazwiska trzech najbardziej rozpoznawalnych twórców ludowych z Suwalszczyzny (poza wymienionymi w tym artykule).
